James Joseph Jacques Tissot (Nantes 1836 – Nantes 1902), Inscheping in Calais, (1883-1885), Inv. nr. 1406, © KMSKA – Lukasweb
Tentoonstellingen

Where do you go to my lovely?

Tour de France: de soundtrack

Met de expo Tour de France brengt Siska Beele de mooiste Franse werken uit de moderne collectie van het KMSKA samen in de Koningin Fabiolazaal. Sommige van die werken hebben voor haar ook een heel specifieke soundtrack. Ze verzamelde de nummers in een afspeellijst op Spotify en legt uit wat ze met de kunstwerken in de expo gemeen hebben.

Foto boven: James Joseph Jacques Tissot (Nantes 1836 – Nantes 1902), Inscheping in Calais, (1883-1885), Inv. nr. 1406, © KMSKA – Lukasweb

James Tissot schildert een jonge mondaine vrouw die in Calais de boot neemt. Wie is zij? Waar gaat zij naartoe? De toeschouwer krijgt geen antwoord. Hij kan er natuurlijk zelf een verzinnen.

Peter Sarstedt, Where do you go to my lovely, 1969

Volg het KMSKA op Spotify

Standaard
James Joseph Jacques Tissot (Nantes 1836 – Nantes 1902), Inscheping in Calais, (1883-1885), Inv. nr. 1406, © KMSKA – Lukasweb
Tentoonstellingen

Groot & dramatisch als een opera

Tour de France: de soundtrack

Met de expo Tour de France brengt Siska Beele de mooiste Franse werken uit de moderne collectie van het KMSKA samen in de Koningin Fabiolazaal. Sommige van die werken hebben voor haar ook een heel specifieke soundtrack. Ze verzamelde de nummers in een afspeellijst op Spotify en legt uit waarom wat ze met de kunstwerken in de expo gemeen hebben.

Foto boven: Alexandre Cabanel (Montpellier 1823 – Parijs 1889), Cleopatra laat gif proeven door ter dood veroordeelde gevangenen, (1887), Inv. nr. 1505, © KMSKA – Lukasweb

Alexandre Cabanel brengt de gruwelijk koelbloedige wijze waarop Cleopatra zich op haar zelfmoord voorbereidt heel precies in beeld. Het schilderij is groot en dramatisch als een opera. De Egyptische koningin zit in een luxueus oosters decor en kijkt verveeld toe hoe gif op ter dood veroordeelde gevangenen wordt uitgeprobeerd. Ook in de opera van Jules Massenet laat Cleopatra verschillende gifsoorten op haar slaven uittesten.


Jules Massenet, Cléopâtre, aria J’ai versé le poison dans cette coupe d’or, 1911-1912. Gezongen door Renée Fleming, Opéra de Marseille.

Volg het KMSKA op Spotify

Standaard
Jean Auguste Dominique Ingres (Montauban 1780 - Parijs 1867), Zelfportret, (1864-865), inv. nr. 1526 © KMSKA – Lukasweb
Tentoonstellingen

Ingres in beeld & woord

Niemand minder dan Jean Auguste Dominique Ingres, een coryfee van de Franse schilderkunst, heet de bezoeker welkom op de tentoonstelling Tour de France. Aan de wand hangt een zelfportret en op een hoge sokkel staat een imposante portretbuste. Twee markante koppen van een uitzonderlijk kunstenaar. In dit blogbericht bekijkt curator Siska Beele hoe Ingres zichzelf in beeld bracht én hoe anderen dat deden. 

Foto boven: Jean Auguste Dominique Ingres (Montauban 1780 – Parijs 1867), Zelfportret, (1864-865), inv. nr. 1526 © KMSKA – Lukasweb

Lees verder

Standaard
Campagnebeeld De Modernen. Tour de France
Tentoonstellingen

Het uithangbord van Tour de France

Vanaf 31 januari kan je in de Koningin Fabiolazaal in de Antwerpse Jezusstraat de expo De Modernen. Tour de France bezoeken. Die toont de mooiste Franse werken uit de moderne kunstcollectie van het KMSKA. Curator Siska Beele heet je alvast welkom in de tentoonstelling en vertelt je daarbij meer over het affichebeeld.

Het uithangbord van Tour de France is een schilderij van Virginie Demont-Breton. Het schilderij heeft alles wat je een schilderij zou wensen: het is aantrekkelijk, goed gemaakt en ongewoon. Een jonge vrouw loopt op het strand met een baby op de arm en een kind aan de hand. Ze stappen naar de zee toe, die in de verte rustig ruist. De moederfiguur tekent zich scherp af tegen de wazige achtergrond van zand, zee en lucht en neemt bijna de hele hoogte van het schilderij in. De kijker zit heel dicht op het onderwerp. Als je wil, kan je je bij zo’n schilderij zelfs voorstellen dat je ook op het strand staat. Je hoort als het ware de zee en de meeuwen. Maar Virginie Demont-Breton gaat niet naar de zee voor de zee, wel voor de mensen. Ze houdt van verhalen vertellen, meestal over het vissersleven aan de Franse Noordzeekust.

Lees verder

Standaard
Tentoonstellingen

Afscheid van Marc Mendelson

In de Koningin Fabiolazaal kan je de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de werken in de tentoonstelling of zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plekke kan zien. Deze week neemt Siska Beele afscheid van kunstenaar Marc Mendelson die enkele weken geleden het leven liet. 

Marc Mendelson, Ciertos signos lo presagian, (1974-1976), KMSKA, inv. nr. 3152

Marc Mendelson, Ciertos signos lo presagian, (1974-1976), KMSKA, inv. nr. 3152

In december van vorig jaar is Marc Mendelson (Londen 1915 – Ukkel 2013) overleden. Hij was 98 jaar oud. Mendelson wordt gerekend tot een van de meest originele Belgische kunstenaars van zijn generatie. In zijn lange carrière werkte hij in verschillende stijlen, zowel figuratief als abstract. Hij maakte gebruik van verschillende media als olieverf, aquarel, assemblage, fotografie…Na zijn studies in Antwerpen verhuist Mendelson naar Brussel waar hij zich aansluit bij een groep kunstenaars die tussen 1945 en 1948 samen naar buiten treden onder de naam La Jeune Peinture Belge en de naoorlogse schilderkunst een vernieuwende boost gevenMendelson debuteert met een vorm van magisch realisme. Zijn stijl leunt aan bij De Chirico, en ook Picasso inspireert hem enige tijd.  Maar in de jaren vijftig evolueert hij naar de abstracte kunst om nog later te experimenteren met materie. Doeken in een dikke verfpasta vermengd met zand, modder en cement bekrast hij met primaire lijnen en vormen. Omstreeks 1966 keert hij terug naar een nieuwe figuratieve kunst. Met gevoel voor humor en poëzie brengt hij een heel eigen universum in beeld. Uit die tijd dateert Happy Metro to You (1974), de grote wandcollage vol ventjes die zich vrolijk en blij van en naar het werk haasten, in het metrostation Park in Brussel.

Spanje als grootste gemene deler

Ook het KMSKA heeft werk van Marc Mendelson in zijn bezit: drie schilderijen, stuk voor stuk representatief voor een fase in het rijke en diverse oeuvre van de kunstenaar. Hoe sterk verschillend deze schilderijen ook zijn, alle drie hebben ze één iets gemeen en dat is Spanje. In 1953 reist Mendelson voor de eerste keer naar Spanje. Een nieuwe wereld gaat open. In Midzomer (1954) beeldt hij de Middellandse Zee af zonder haar na te bootsen, in heftige kleuren en strakke vormen. Ook het monochrome materieschilderij Een bladzijde op wit geschreven (1964) doet denken aan strand, water en lucht. De krassen en inscripties lijken op tekeningen in het zand. De fascinatie voor de materie deelt Mendelson met de Catalaanse kunstenaar Antoni Tàpies. In het laatste schilderij van Mendelson uit de verzameling van het KMSKA – Ciertos signos lo presagian (1974-1976) – is Spanje nadrukkelijk aanwezig. De titel is Spaans en de speelse stijl is schatplichtig aan Joan MiróCiertos signos lo presagian is nu te zien op de tentoonstelling Duo’s naast Meisje met bloemenkrans van Jan Cox, Mendelsons kunstvriend van het eerste uur. Een verrassend duo en meteen een uitzonderlijk mooi eerbetoon aan Marc Mendelson.

Standaard
Tentoonstellingen

De ogen van Moeti. Pieter Rottie en mevrouw Craeybeckx

Dit najaar kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de werken in de tentoonstelling of zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plekke kan zien. Deze week kijkt Siska Beele naar het portret dat Pieter Rottie van Mevrouw Craeybeckx maakte en dat in het gezelschap van de kleindochter van de geportretteerde. 

Pieter Rottie, Mevrouw Craeybeckx, Inv.nr. 2353 © Lukas – Art in Flanders VZW / Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, foto d/arch

Pieter Rottie, Mevrouw Craeybeckx, Inv.nr. 2353 © Lukas – Art in Flanders VZW / Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, foto d/arch

Tijdens de voorbereiding van de tentoonstelling Duo’s stuitte ik in het museumdepot op een bijna vergeten schilderij van Pieter Rottie (Antwerpen 1895 – Antwerpen 1946). Nu maakt het deel uit van een van de aangrijpendste duo’s. Mevrouw Craeybeckx uit het KMSKA kreeg als passend pendant Lucienne, het blozende boerenmeisje, uit de kunstverzameling van de Provincie. Beide portretten trekken onmiddellijk de aandacht: zo dichtbij en zo aanwezig zijn de zitters, zo gretig bekeken en vastgelegd. Niemand kan zijn ogen ervan afhouden.

Mevrouw Craeybeckx en haar kleindochter in de tentoonstelling Duo's.

Mevrouw Craeybeckx en haar kleindochter in de tentoonstelling Duo’s.

Ook Veronica niet,  de kleindochter van mevrouw Craeybeckx – meisjesnaam Irma Lauwers. Ik bezocht samen met haar de tentoonstelling. Even in de ogen kijken van ‘Moeti’ ontroert haar zichtbaar. Wat haar zo aangrijpt, vertelt ze, is dat Pieter Rottie de veelzijdigheid van haar grootmoeders persoonlijkheid laat zien. Iedereen kende haar als een zachtmoedige vrouw, maar Rottie toont op dit portret ook de zeer vastberaden en niet altijd even vrolijke vrouw. De blosjes op haar wangen zijn heel natuurgetrouw. Veronica heeft ze ook. Haar band met Moeti was heel intens. Haar grootvader, de advocaat en politicus Lode Craeybeckx, burgemeester van Antwerpen van 1947 tot 1976, en haar moeder Hilda Craeybeckx, kabinetschef van de burgemeester, waren heel vaak samen aan het werk, terwijl Moeti voor de kleinkinderen zorgde. Aan de lange, zonnige vakanties in het buitenverblijf op de Kalmthoutse heide bewaart Veronica de beste herinneringen. In Kalmthout leerden haar grootouders de kunstenaar Pieter Rottie en zijn vrouw Maria kennen. Ze werden boezemvrienden.

Minimum aan middelen, maximum aan expressie

Rottie was geen beeldenstormer. De radicale experimenten en luidruchtige strijdkreten van het modernisme zegden hem niet veel. Met eerbied voor de traditie maakte hij sterke, heel eigen beelden van de eenvoudigste dingen, van de eenvoudigste mensen. Hij leefde een stil en ingetogen leven, geheel gewijd aan de schoonheid en de kunst.

Mevrouw Craeybeckx poseert een paar keer voor hem. Rottie benadert zijn model met respect en schroom, observeert het grondig en bouwt het sober en strak na in verf. Met een minimum aan middelen slaagt hij erin een maximum aan expressie te bereiken. In 1937 koopt het museum een portret van mevrouw Craeybeckx bij de kunstenaar. Twee jaar later schildert hij haar opnieuw. Dit werk hangt bij oom Herman in de slaapkamer. Er is ook nog een mooie potloodtekening waar Moeti’s zachte trekken meer tot uiting komen. Maar het portret van Moeti in het museum blijft Veronica’s absolute favoriet.

Standaard
Tentoonstellingen

E.L.T. Mesens: prins van de collage

Dit najaar kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de werken in de tentoonstelling of zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plekke kan zien. Deze week bekijkt Siska Beele een reeks van 4 bijzondere collages die een blik gunnen in de leefwereld van E.L.T. Mesens. 

In 1968 verwierf het museum vier collages van E.L.T. Mesens (Brussel 1903 – Brussel 1971). Eerder dat jaar waren ze te zien op de grote overzichtstentoonstelling 40 jaar levende kunst. Hulde aan Robert Giron in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Hoofdconservator van het KMSKA Walther Vanbeselaere was meteen enthousiast en zette de koop in gang.

“Ze zouden immers een wezenlijke verrijking van de verzamelingen van het Museum betekenen, te meer daar het Museum tot op heden geen enkel werk bezit van deze poëtisch gestemde surrealist, thans 65 jaar, en die op onze tentoonstelling “Kontrasten” met een hulde-zaal werd bedacht.” – (brief van Vanbeselaere aan de minister van Cultuur, 26 juli 1968, archief KMSKA)

Ook de kunstenaar was opgetogen met de aankoop.

“Ik ben zéér gelukkig dat deze vier werken  – die eigenlijk een werk uitmaken – aangekocht zijn door het eedele Antwerps Museum, zodat ik zeker mag zijn dat deze vier sombere en droevige bladzijden uit mijn gevoelsleven zullen tezamen blijven. Dat was de rede waarvoor ik deze werken weigerde te verkoopen aan de eene of de andere kunsthandel” -(brief van Mesens aan Vanbeselaere, 19 mei 1968, archief KMSKA)

Goodbye my beautiful darling

Maar wat maakt nu deze suite van vier collages zo bijzonder? In zijn plastisch werk portretteert E.L.T. Mesens zijn eigen leefwereld met een knipoog, nu eens subtiel en poëtisch, dan weer subversief en ironisch. Eind 1965, wanneer bij zijn knappe en geliefde vrouw Sybil Fenton leukemie wordt vastgesteld, wordt de toon echter zwaarmoedig. Mesens maakt een reeks sobere en sombere collages: Slecht voortekenMijn arme lieveling en Het geschenk van Stefan en Franceska Thamerson. De werken verbeelden de angst voor de ziekte, het diepe verdriet en de troost die hij bij vrienden vindt. Sybil Fenton sterft op 7 januari 1966. Dat jaar maakt de getalenteerde collagekunstenaar slechts één collage met de expliciete titel: Goodbye my beautiful darling.

Standaard