Portret Adriaan Raemdonck & Noordzee van Jean Brusselmans, foto: Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Adriaan Raemdonck over Noordzee van Jean Brusselmans

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Adriaan Raemdonck & Noordzee van Jean Brusselmans,  foto: Jacques Sonck

Jean Brusselmans is mijn schilderkunstige jeugdliefde. Als academiestudent droomde ik ervan om een nieuwe Brusselmans te worden. Maar het leven heeft er anders over beslist. De kunstenaar bezong in zijn schilderijen mijn geboortestreek, het Pajottenland. In die specifieke natuur had ik mijn eerste dromen en ontstond mijn drang naar het onbekende, naar het volle leven in de grootstad, Brussel en even later Antwerpen, wat mijn thuisbasis zou worden. Door zijn manier van schilderen leerde ik het landschap en de natuur van mijn regio bewonderen.


“Voor mij heeft Brusselmans een van de mooiste signaturen uit de ganse kunstgeschiedenis.”


Het volledige oeuvre van Brusselmans is van een totale waarneming waarin alle zintuigen betrokken zijn. Of het nu een marine van onze kust of een landschap in het Pajottenland is. Je snuift de geur van de zee of van de aarde op in de zware maar elegante verfmassa. In het algemeen, en zeker in deze Noordzee, hebben Brusselmans’ werken een architecturale dimensie. De kunstenaar creëerde een zee zoals niemand die ooit gezien heeft. Een uitzonderlijke visie. Met een vaste hand kalligrafeerde hij zijn naam in lange fiere letters, als een belangrijk onderdeel van het schilderij. Voor mij heeft hij een van de mooiste signaturen uit de ganse kunstgeschiedenis. Te lang bleef deze grote dromer in het artistieke veld miskend. Misschien omdat hij geen toegevingen deed en een zeer persoonlijke stijl ontwikkelde. Zo is hij een van de oorspronkelijkste vertegenwoordigers van het internationaal expressionisme geworden.”

Standaard
Tentoonstellingen

Seringen voor kerst

Tijdens de tentoonstelling De MODERNEN. Rondom Permeke blogt curator Nanny Schrijvers elke week over één aspect van de tentoonstelling. Kerstbomen kan je er helaas niet zien. Seringen daarentegen wel.  

Jean Brusselmans, Seringen, 1934, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

Jean Brusselmans, Seringen, 1934, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

Het succes van de schilders vertegenwoordigd in de tentoonstelling kan niet gescheiden worden van de initiatieven van Kunst van Heden. Dat is een vereniging die in 1905 in Antwerpen gesticht werd. O.a. door de gebroeders François, Louis en Charles Franck. In 1911 organiseerde Kunst van Heden  in de Antwerpse Stadsfeestzaal al een tentoonstelling met werk van Permeke en De Smet. Daarnaast hebben leden van de vereniging herhaaldelijk werken geschonken aan het museum. Zoals Seringen van Jean Brusselmans in 1937.

Standaard
Dicht maar dichtbij, Tentoonstellingen

Stilleven met versleten borduursel

Tijdens de tentoonstelling De MODERNEN. Rondom Permeke blogt curator Nanny Schrijvers elke week over één aspect van de tentoonstelling. Deze week laat ze Paul Haesaerts, een kunstcriticus uit de jaren 30 van de vorige eeuw aan het woord over Stilleven van Jean Brusselmans.

Jean Brusselmans, Stilleven, 1936, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

Jean Brusselmans, Stilleven, 1936, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

In zijn schilderijen onderzoekt Jean Brusselmans de chaos in de wereld. Met ordening en constructie brengt hij die tot rust. Paul Haesaerts – zelf kunstenaar, maar vooral bekend als kunstcriticus en essayist – schrijft in 1937 het volgende over Brusselmans’ Stilleven:

“Eens ontdekte de schilder, onder de versleten bekleding van een oude canapé een nog erger versleten borduursel. Deze lap was voor hem een openbaring … Ligt de reden ervan niet hierin, dat de zeer markante tekening van de stof tegelijkertijd heftig en toch gebonden is, omdat ze van een strikte orde is, uitbundig en schitterend van kleur (oranje, vuur en goud) en toch ingehouden en gedempt (ingevat in donkerblauwe rechthoeken). Het lijken aanzienlijk vergrote moleculen, die door een reusachtige microscoop bekeken, laten zien met welke heftigheid zij leven… De schilder schijnt te zeggen: “Zo is de innerlijke samenstelling van mijn heelal” en het is niet alleen door middel van deze lap, dat hij ons zo toespreekt. Kijk eens naar de grote sneden preskop, of de enorme schijven bloedworst. Lijken ze niet op afbeeldingen uit boeken over geneeskunde, die de samenstelling van het bloed of van één of ander spierweefsel moeten verduidelijken?” 

Voor ik dit citaat las was het me nooit helemaal duidelijk waar die drukke achtergrond in dit Stilleven juist voor stond. Of hoe een banaal stukje versleten borduursel aan de basis kan liggen van zoveel moois.

Standaard