Portret Johan Bonny & Grijze zee van James Ensor, foto: Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Johan Bonny over Grijze zee van James Ensor

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Johan Bonny & Grijze zee van James Ensor, foto: Jacques Sonck

“Lange tijd vond ik schilderijen met zicht op de zee niets bijzonders. Er is niets te zien. Niets van wat de mens aan de zee heeft toegevoegd: dijken, kaaien, badgasten, vissers, schepen of vuurtorens. Met de jaren is mijn waarneming echter veranderd. Een zicht op de zee is me langzaam wel gaan boeien. Zeker op een schilderij als dat van James Ensor. Hij woonde en werkte in Oostende, waar ik geboren ben. Mijn eerste lucht was zeelucht.


“De zee is eindeloos, maar niet abstract. Ze is overweldigend concreet.”


Waar loopt de grens tussen water en lucht, tussen golven en wolken, tussen aarde en hemel? Hoe kleurt de zee tussen blauw, groen, zilver, goud en grijs? Zie ik iets aan de horizon verschijnen of is het gezichtsbedrog? Is de zee ons nu genegen of is ze ons nu vijandig? Aan de vloedlijn moet ik die vragen loslaten. De zee ligt er immers niet op te wachten. Ze speelt eigenzinnig met kleuren en lijnen, met wind en regen, met zachtheid en geweld. Geen twee momenten in haar spel zijn hetzelfde. Alleen met de zon en de maan heeft zij dagelijks een rendez-vous. Ofschoon dat rendez-vous soms letterlijk de mist ingaat. De zee is eindeloos, maar niet abstract. Ze is overweldigend concreet. Ze houdt ons bij het leven zoals het onverstoord komt aanrollen en zoals wij het mogen benaderen, met blote voeten op wakke grond. Ensor is overleden. De zee ligt er nog.”

Laatste weken

Uitverkoren sluit op zondagavond 3 januari definitief de deuren. Grijp dus nu je kans en breng nog snel een bezoek aan deze unieke tentoonstelling. Op donderdag 24 en 31 december sluit de expo om 14.00. Op 25 en 26 december & 1 en 2 januari is de expo gesloten.

Standaard
Portret Vaast Colson & Val van de opstandige engelen van James Ensor, foto: Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Vaast Colson over Val van de opstandige engelen van James Ensor

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Vaast Colson & Val van de opstandige engelen van James Ensor, foto: Jacques Sonck

“Is er een werk waar ik graag tijd mee zou doorbrengen? Een werk dat ik echt wil zien? Dat was het motief voor mijn selectie. Er waren al een handvol mogelijke kandidaten gepasseerd toen J.E. de teller op nul zette. Bij Val van de opstandige engelen was het gevoel dat ik het schilderij niet voldoende kon zien in het PDF-bestand dat ik toegestuurd kreeg het sterkst. Waarschijnlijk door de schaal die Ensor hanteerde. Op mijn beeldscherm zag ik een cluster van tekens die in een bepaalde beweging over het doek stroomt. Ensor moet het schilderij met snelheid en trefzekerheid getekend hebben. In sommige zones lijken de kleuren opeen te zijn gemetseld. Op andere plaatsen is er veel ruimte tussen de verschillende sporen.


“Terwijl er in het afgebeelde verhaal twee groepen zijn die elkaar bekampen, lijken de verschillende toetsen samen te spannen in een complot dat op de toeschouwer gericht is.”


Toen ik het werk opnieuw bekeek, nog steeds op een computermonitor, werden mijn ogen door de verschillende kleurvlekken doorverwezen. Alsof het verhaal zich steeds elders op het scherm afspeelde. Terwijl er in het afgebeelde verhaal twee groepen zijn die elkaar bekampen, lijken de verschillende toetsen samen te spannen in een complot dat op de toeschouwer gericht is. Mijn besluit stond vast. Ik wou de uitdaging die Ensor met dit werk formuleerde in persoon aangaan en het van op dezelfde afstand bekijken als die waarop de schilder het in 1889 ineen geborsteld heeft.”

Standaard
James Ensor, Adam en Eva uit het paradijs verjaagd, © KMSKA – Lukasweb -, foto Hugo Maertens
KMSKA op reis, Restauratie

Adam & Eva geven hun geheimen prijs in L.A.

KMSKA-restaurator Karen Bonne verblijft 4 maanden lang in Los Angeles waar ze het schilderij Adam en Eva uit het paradijs verjaagd uit de Ensorcollectie van het KMSKA restaureert. Ze doet dat in het prestigieuze restauratieatelier van The J. Paul Getty Museum. Bonne bezorgt ons geregeld updates van haar doen en laten op Californische bodem. Vandaag blogt ze over haar restauratievorderingen.

Foto boven: James Ensor, Adam en Eva uit het paradijs verjaagd (voor restauratie), © KMSKA – Lukasweb -, foto Hugo Maertens

Lees verder

Standaard
Adam en Eva in het restauratieatelier van The Getty
Onderzoek, Restauratie

Tweede update uit L.A.

KMSKA-restaurator Karen Bonne verblijft  4 maanden lang in Los Angeles waar ze het schilderij Adam en Eva uit het paradijs verjaagd uit de Ensorcollectie van het KMSKA restaureert in het prestigieuze restauratieatelier van The J. Paul Getty Museum. Ze nam ook twee werken mee van Gerard David die eveneens ter plaatse behandeld zullen worden. Een tweede update over haar werkzaamheden in Los Angeles. 

Lees verder

Standaard
Het restauratieatelier in L.A.
Onderzoek, Restauratie

Eerste update uit L.A.

KMSKA-restaurator Karen Bonne verblijft  4 maanden lang in Los Angeles waar ze het schilderij Adam en Eva uit het paradijs verjaagd uit de Ensorcollectie van het KMSKA restaureert in het prestigieuze restauratieatelier van The J. Paul Getty Museum. Ze nam ook twee werken mee van Gerard David die eveneens ter plaatse behandeld zullen worden. Een update over haar werkzaamheden in Los Angeles. 

Lees verder

Standaard
KMSKA op reis

Ensor komt naar huis

De Ensorcollectie van het KMSKA reisde de afgelopen jaren de wereld rond. Twee KMSKA-medewerkers zijn momenteel in Chicago om er het merendeel van de werken klaar te maken voor hun tocht huiswaarts. Veerle De Meester is coördinator Tentoonstellingen in het museum en bracht de voorbereidingen voor de terugkeer in beeld.

Laatste stop van het Ensorpakket was het Art Institute van Chicago waar maar liefst 74 werken uit het KMSKA deel uitmaakten van de tentoonstelling Temptation. The Demons of James Ensor. Twee werken blijven nog even in de VS. Adam en Eva uit het paradijs verjaagd vertrekt dit weekend naar The Getty in Los Angeles. Daar zal het schilderij gerestaureerd worden. Schilderend geraamte zal vanaf midden februari zien zijn in de expo In the Studio in de Gagosian Gallery in New York.

 

Standaard
Onderzoek

“Ingelijst achter glas zal het schilderij volledig tot zijn recht komen”

Dankzij de briefwisseling van James Ensor kunnen de onderzoekers van het Ensor Research Project veel te weten komen over de artistieke keuzes van de kunstenaar.

Ensor bij de piano in zijn atelier – 22 juni 1937 (detail)een achter glas ingelijst werk achter het hoofd van de kunstenaar.

Ensor bij de piano in zijn atelier – 22 juni 1937 (detail) een achter glas ingelijst werk achter het hoofd van de kunstenaar.

Om schilderijen te beschermen worden ze soms achter glas ingelijst. Dat kan een restaurator ook toelaten om een schilderij niet van een vernislaag te voorzien. Daarvoor zouden esthetische en historische argumenten kunnen worden aangehaald. Ensor heeft zich in zijn briefwisseling wel eens uitgesproken over het effect van schilderijen achter glas. Hij vond het effect van spiegelend glas af en toe wel interessant. Zo schrijft hij aan de Antwerpse verzamelaar Cleomir Jussiant:

“Ingelijst achter glas zal het schilderij volledig tot zijn recht komen.”

Op sommige foto’s van kamers in Ensors tweede woning in de Vlaanderenstraat (het huidige Ensormuseum) kunnen we duidelijk kunstwerken aanwijzen die achter glas zijn ingelijst.

In zijn artikel voor het Ensor Research Project gaat Dr. Herwig Todts hier verder op in.

Standaard