Uitverkoren Manfred Sellink, foto Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Manfred Sellink over Indruk van een danszaal van Jules Schmalzigaug

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Manfred Sellink & Indruk van een danszaal van Jules Schmalzigaug, foto: Jacques Sonck

Jules Schmalzigaug. Ik zal in alle eerlijkheid bekennen dat deze Antwerpse kunstenaar van Duitse afkomst mij onbekend was voordat ik begon te werken in het KMSKA. Ik moet hem beslist zijn tegengekomen in colleges en literatuur over het Europees modernisme. Ik moet zijn werk zeker gezien hebben tijdens de bezoeken die ik de afgelopen decennia aan het museum heb gebracht. En toch bleven de schilder en zijn werk voor mij verborgen. Iets dat voor velen geldt, zo heb ik geleerd.


“Wat is het heerlijk dat je in rijke collecties altijd weer zulke (her)ontdekkingen kunt doen – of je nu directeur of bezoeker bent.”


Schmalzigaug is een kunstenaar voor kenners en fijnproevers, die langzamerhand ook door een breder publiek ontdekt wordt. En terecht. Het oeuvre is niet al te omvangrijk. Hij is tragisch op nogal jonge leeftijd gestorven. Zijn werk is bovendien in veel opzichten on-Belgisch en misschien ook daarom zo lang onbekend gebleven. De kunstenaar sluit aan bij een van de – in theorie althans – meest radicale modernistische stromingen van zijn tijd: het (Italiaanse) futurisme. Schmalzigaug combineert een dynamische abstrahering met een levendig palet aan kleur en licht, waarin zijn langdurige verblijf in Venetië fraai zichtbaar is. Indruk van een danszaal is een knap en doordacht opgebouwde werveling van kleur, een lust voor het oog. Een Antwerpse feestzaal badend in Venetiaans licht. Wat is het heerlijk dat je in rijke collecties altijd weer zulke (her)ontdekkingen kunt doen – of je nu museumdirecteur of bezoeker bent.”

Standaard
Portret Vaast Colson & Val van de opstandige engelen van James Ensor, foto: Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Vaast Colson over Val van de opstandige engelen van James Ensor

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Vaast Colson & Val van de opstandige engelen van James Ensor, foto: Jacques Sonck

“Is er een werk waar ik graag tijd mee zou doorbrengen? Een werk dat ik echt wil zien? Dat was het motief voor mijn selectie. Er waren al een handvol mogelijke kandidaten gepasseerd toen J.E. de teller op nul zette. Bij Val van de opstandige engelen was het gevoel dat ik het schilderij niet voldoende kon zien in het PDF-bestand dat ik toegestuurd kreeg het sterkst. Waarschijnlijk door de schaal die Ensor hanteerde. Op mijn beeldscherm zag ik een cluster van tekens die in een bepaalde beweging over het doek stroomt. Ensor moet het schilderij met snelheid en trefzekerheid getekend hebben. In sommige zones lijken de kleuren opeen te zijn gemetseld. Op andere plaatsen is er veel ruimte tussen de verschillende sporen.


“Terwijl er in het afgebeelde verhaal twee groepen zijn die elkaar bekampen, lijken de verschillende toetsen samen te spannen in een complot dat op de toeschouwer gericht is.”


Toen ik het werk opnieuw bekeek, nog steeds op een computermonitor, werden mijn ogen door de verschillende kleurvlekken doorverwezen. Alsof het verhaal zich steeds elders op het scherm afspeelde. Terwijl er in het afgebeelde verhaal twee groepen zijn die elkaar bekampen, lijken de verschillende toetsen samen te spannen in een complot dat op de toeschouwer gericht is. Mijn besluit stond vast. Ik wou de uitdaging die Ensor met dit werk formuleerde in persoon aangaan en het van op dezelfde afstand bekijken als die waarop de schilder het in 1889 ineen geborsteld heeft.”

Standaard
Portret Adriaan Raemdonck & Noordzee van Jean Brusselmans, foto: Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Adriaan Raemdonck over Noordzee van Jean Brusselmans

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Adriaan Raemdonck & Noordzee van Jean Brusselmans,  foto: Jacques Sonck

Jean Brusselmans is mijn schilderkunstige jeugdliefde. Als academiestudent droomde ik ervan om een nieuwe Brusselmans te worden. Maar het leven heeft er anders over beslist. De kunstenaar bezong in zijn schilderijen mijn geboortestreek, het Pajottenland. In die specifieke natuur had ik mijn eerste dromen en ontstond mijn drang naar het onbekende, naar het volle leven in de grootstad, Brussel en even later Antwerpen, wat mijn thuisbasis zou worden. Door zijn manier van schilderen leerde ik het landschap en de natuur van mijn regio bewonderen.


“Voor mij heeft Brusselmans een van de mooiste signaturen uit de ganse kunstgeschiedenis.”


Het volledige oeuvre van Brusselmans is van een totale waarneming waarin alle zintuigen betrokken zijn. Of het nu een marine van onze kust of een landschap in het Pajottenland is. Je snuift de geur van de zee of van de aarde op in de zware maar elegante verfmassa. In het algemeen, en zeker in deze Noordzee, hebben Brusselmans’ werken een architecturale dimensie. De kunstenaar creëerde een zee zoals niemand die ooit gezien heeft. Een uitzonderlijke visie. Met een vaste hand kalligrafeerde hij zijn naam in lange fiere letters, als een belangrijk onderdeel van het schilderij. Voor mij heeft hij een van de mooiste signaturen uit de ganse kunstgeschiedenis. Te lang bleef deze grote dromer in het artistieke veld miskend. Misschien omdat hij geen toegevingen deed en een zeer persoonlijke stijl ontwikkelde. Zo is hij een van de oorspronkelijkste vertegenwoordigers van het internationaal expressionisme geworden.”

Standaard
Portret Elise Gacoms & De blauwe distel van Emile Vloors, foto: Jacques Sonck
Tentoonstellingen

Uitverkoren: Elise Gacoms over De blauwe distel van Emile Vloors

Voor Uitverkoren vroegen we aan 40 bekende en minder bekende Vlamingen om hun favoriete kunstwerk uit de 19de en 20ste eeuw te kiezen uit de collecties van het KMSKA en de provincie Antwerpen. We wilden ook weten waarom ze precies dat ene werk kozen. Het resultaat is een heel gevarieerde en boeiende selectie, een bonte afwisseling van kleurrijke verhalen.

Foto boven: Portret Elise Gacoms & De blauwe distel van Emile Vloors, foto: Jacques Sonck

“Ik ontmoette Emile Vloors ongeveer vijf jaar geleden in zaal P van het KMSKA, waar toen Het schaakspel hing. Het begin van een groot avontuur. Ik moest en zou alles te weten komen over deze kunstenaar. Die zoektocht leidde me tot bij zijn nalatenschap en zijn familieleden. Een speciaal contact dat mijn onderzoek alsmaar persoonlijker maakte. Het is een grote passie geworden. Ik hoop dat ik het mijn hele leven kan voortzetten.


“Dit portret straalt uit wat mij initieel aantrok in het werk van Vloors: oog voor detail, zin voor schoonheid, een genuanceerd spel van tinten en, bovenal,  mysterie.”


Vloors leerde de zussen Louise en Lucie Laridon kennen toen hij aan de Academie studeerde. Ze waren onafscheidelijk en leefden samen voor de rest van hun leven. Zij waren zijn grote muzen: hun gezichten komen voor op een groot deel van zijn werken. De blauwe distel, een portret van Lucie, straalt uit wat mij initieel aantrok in het werk van Vloors: oog voor detail, zin voor schoonheid, een genuanceerd spel van tinten en, bovenal, mysterie. Toch heb ik het gevoel dat ik deze dame heel goed ken. Ik las de brieven die ze schreef, bekeek de foto’s waarvoor ze poseerde en maakte op die manier kennis met haar leefwereld. Omdat Louise uiteindelijk zijn vrouw werd, bleef Lucie een beetje in haar schaduw staan. Maar ze verdient minstens evenveel aandacht. Zo blijkt uit de verfijning waarmee Vloors in dit portret een stukje van haar ziel vastlegde.”

 

Standaard