SIgnatuur Rodin, Foto: Jesse Willems
Tentoonstellingen

Rodin, Rubens & Rembrandt

In de expo Tour de France kan je een ruime keuze aan werk van de geniale beeldhouwer Auguste Rodin zien. Curator Siska Beele blogt over zijn verblijf in 1875 in Antwerpen, waar hij Rubens en Rembrandt beter leerde kennen.

 

Bijzonder boeiend in het Franse museumverhaal is het hoofdstuk Auguste Rodin. Van deze geniale beeldhouwer bezit het KMSKA maar liefst negen sculpturen en zeven werken op papier. Tour de France zet een ruime keuze van de kunstenaar in de kijker. In 1908 kocht het museum zijn eerste Rodin: Pierre de Wissant, een van de zes burgers van Calais. Later volgden nog acht beelden met onder meer Bronzen tijdperk en Honoré de Balzac die nu opgesteld staan in het Middelheimmuseum.

Rodin in Antwerpen

Eén van de beelden van Rodin op het museumplein

Eén van de beelden van Rodin op het museumplein

Auguste Rodin is ook prominent aanwezig op de Leopold de Waelplaats. Op het plein voor het museum staan vooraan links vier monumentale busten op hoge sokkels. De busten maakten  deel uit van het monument ter ere van burgemeester François Loos naar een ontwerp van beeldhouwer Jules Pecher. Rodin nam samen met zijn vriend Antoine-Joseph Van Rasbourgh de allegorische figuren van de Nijverheid, Handel, Scheepvaart en Kunsten voor zijn rekening. Alleen de forse koppen van de zinnebeelden bleven bewaard.


Zijn leven lang verzette Rodin zich tegen de rigide regels en de versleten waarden van de academie.


Tijdens de werkzaamheden aan het Loosmonument in 1875 woonde Rodin een tijdlang in de Scheldestad.  Hij was dikwijls in het museum  – toen nog ondergebracht in de Academie aan de Mutsaardstraat – en werd een groot bewonderaar van Rubens, Van Dyck, de twee Teniers, Snijders en Jordaens. Hij werd zo getroffen door het werk van Rubens dat hij fragmenten van De lanssteek en het Ongeloof van Tomas naschilderde. Beide kopieën worden nu in het Musée Rodin in Parijs bewaard (inv.nrs. P.7244 en P.7245).

Auguste Rodin (Parijs 1840 – Meudon 1917), Christus aan het kruis- Kopie naar De lanssteek van Rubens in het KMSKA, olieverf op papier gekleefd op doek, 105 x 78 cm, Parijs, Musée Rodin, inv. nr. P7244, fotograaf Jean de Calan

Auguste Rodin (Parijs 1840 – Meudon 1917), Christus aan het kruis- Kopie naar De lanssteek van Rubens in het KMSKA, olieverf op papier gekleefd op doek, 105 x 78 cm, Parijs, Musée Rodin, inv. nr. P7244, fotograaf Jean de Calan

Rodin leerde in België de Antwerpse barokmeester te waarderen want op de kunstschool in Parijs werd nooit over Rubens gesproken. De grote Rubens had immers niet de zuiverheid die men ervan verwachtte. Zijn leven lang verzette Rodin zich tegen de rigide regels en de versleten waarden van de academie. Hij verfoeide de ‘dode’ quasi-antieken en verving ze door ’levende‘ grote meesters uit het verleden, voorbeelden die hem zijn eigen weg toonden.

Grenzeloze bewondering

Naast Rubens koesterde Rodin nog een andere ‘levende’ meester uit de zeventiende eeuw. Van jongs af aan had hij een grenzeloze bewondering voor Rembrandt, wiens prenten hij tot op hoge leeftijd natekende. Rembrandts etsen boeiden hem mateloos, maar ook zijn portretten. De privéverzameling van Rodin was daarvan een weerspiegeling. Zodra hij de middelen had bracht Rodin kunst van oude en eigentijdse meesters bijeen. Van Rembrandt had hij weliswaar geen origineel werk in zijn bezit maar wel nadrukken van etsen en kopieën naar twee schilderijen. Een kopie naar Batseba uit het Louvre en een kopie naar Saskia van Uylenburgh uit het KMSKA.  Er wordt algemeen aangenomen dat hij de kopie van Saskia tijdens zijn verblijf in België heeft verworven.

Toegeschreven aan Carel Fabritius ( Middenbeemster 1622 – Delft 1954), Saskia van Uylenburgh, vrouw van de schilder Rembrandt, KMSKA, inv. nr. 293

Toegeschreven aan Carel Fabritius ( Middenbeemster 1622 – Delft 1954), Saskia van Uylenburgh, vrouw van de schilder Rembrandt, KMSKA, inv. nr. 293

Het portret van Saskia van Uylenburgh maakte ooit deel uit van de indrukwekkende kunstverzameling van Willem II. Toen de collectie in 1850 in Den Haag werd geveild, greep het museum de kans om de collecties te verrijken met een Rembrandt. Geen eigenhandige Rembrandt bleek later, maar wel een vrije kopie naar een schilderij van Rembrandt in het museum in Kassel. Het Antwerpse schilderij wordt algemeen aan Carel Fabritius toegeschreven, maar recent werd Abraham van Dijck naar voren geschoven.

Kopie van een armenloze kopiist

In de negentiende eeuw waren academiestudenten en kunstenaars geprivilegieerde gasten in het Antwerps museum. Ze konden er in alle rust kunst bekijken, bestuderen en kopiëren. Er waren ook beroepskopiisten, kunstenaars die vlijtig kopieën maakten uit commerciële overwegingen. De meest populaire kopiist in het Musée Ancien was ongetwijfeld Charles Félu, een man die geboren was zonder armen. Hij schilderde met het penseel tussen zijn voeten en werd daardoor een soort circusattractie die toeristen niet wilden missen. Hoewel Félu een geschoold portretschilder was, leefde hij voornamelijk van zijn kopieerwerk. Vooral zijn schilderijtjes naar Rubens, Rombouts, Hals en Rembrandt waren zeer gewild. Ze gingen de wereld rond. Amerikaanse en Engelse museumbezoekers waren er gek op. Het portret van Saskia van Uylenburgh was een absolute favoriet.

Portret van kopiist Charles Félu, 1894, KMSKA-archief

Portret van kopiist Charles Félu, 1894, KMSKA-archief

In de kunstverzameling van de bekende Engelse adellijke familie Bankes (Kingston Lacy Estate, Dorset) wordt een Saskia-kopie van Félu bewaard. Het doek is gesigneerd en gedateerdC.Felu pede pinxit 1881’ en meet 77 x 62 cm.  Het exemplaar in het bezit van Rodin heeft precies dezelfde afmetingen, maar een signatuur ontbreekt. De kopiist heeft er eerlijkheidshalve ‘Musée d’Anvers 1850’ op geschreven.

Anoniem, Kopie van Saskia van Uylenburgh naar Rembrandt in het KMSKA, olieverf op doek, 77 x 62 cm, Prijs, Musée Rodin, inv. nr. P7348, fotograaf Adam Rzepka

Anoniem, Kopie van Saskia van Uylenburgh naar Rembrandt in het KMSKA, olieverf op doek, 77 x 62 cm, Prijs, Musée Rodin, inv. nr. P7348, fotograaf Adam Rzepka

Zouden we durven veronderstellen dat de kopie in het bezit van Rodin een Félu is? Het is immers heel verleidelijk om aan te nemen dat de grote Auguste Rodin in het Antwerps museum een Saskia-kopie kocht van de armenloze kopiist en dat hij zich tevreden stelde met een mindere kopie gewoon omdat hij dolgraag een souvenir aan Rembrandt wilde.

Later in het jaar 1875 reisde Rodin naar Italië en wijdde hij zich in Florence aan de beeldhouwkunst, met name Michelangelo.

Volg een instaprondleiding in Tour de France

Op zondag 21 juni om 14.30 kan je aansluiten bij onze instaprondleiding, die individuele bezoekers de kans biedt om met een gids de tentoonstelling te ontdekken.

Advertenties
Standaard

Een gedachte over “Rodin, Rubens & Rembrandt

  1. Mooi artikel over Rodin en Charles Felu. Zonder afbreuk te doen aan Rodin maar de copie van SASKIA VAN UYLENBURGH in het bezit van Kingston Lacy lijkt me van een betere kwaliteit te zijn. Ik heb enkele jaren terug een copie/print opgevraagd voor mijn verder onderzoek naar leven en wandel van Charles Felu. Hij signeerde al zijn werken (ttz ik vond géén enkele zonder – de typografie lijkt ook niet van zijn hand te zijn) – .http://www.ntprints.com/image/943407/saskia-van-uylenburgh-1612-1642-by-charles-francois-felu-1830-1900-after-rembrandt-at-kingston-lacy.

    Met vriendelijke groeten,
    Wim

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s