Zaalzicht Tour de France, foto: Jesse Willems
Tentoonstellingen

Meer dan een modeplaatje

KMSKA-curator Siska Beele blogt over de mode in 1880 aan de hand van Inscheping in Calais van James Tissot.

De Frans-Britse kunstenaar James Tissot schilderde graag prachtig geklede vrouwen. Ze verschijnen in charmante genrestukken waarin hij telkens een vluchtige stemming probeert vast te leggen: de weemoed van een herfstdag, de ontroering van een brief, een onschuldige hofmakerij of enkel het ruisen van een zijden japon. Stuk voor stuk mooie en sfeervolle schilderijen vol rijkdom en luxe. In onze tijd was Tissot waarschijnlijk een mode- of portretfotograaf geweest, een soort Cecil Beaton of Mario Testino, maar dan ernstiger.

James Joseph Jacques Tissot (Nantes 1836 – Nantes 1902), Inscheping in Calais, (1883-1885), Inv. nr. 1406, © KMSKA – Lukasweb

James Joseph Jacques Tissot (Nantes 1836 – Nantes 1902), Inscheping in Calais, (1883-1885), Inv. nr. 1406, © KMSKA – Lukasweb

Op het schilderij Inscheping in Calais staat de opwinding van een bootreis centraal. Het tafereel speelt zich af op een drukke kade. Het wemelt er van gehaaste en gejaagde reizigers en van bezige mannen die alles klaarmaken voor de afreis. In al dat geroezemoes loopt een jonge vrouw heel voorzichtig de brug af van de kade naar het schip. Ze is piekfijn uitgedost voor de oversteek van Frankrijk naar Engeland. Ze heeft een reiskostuum en een paar lage rijglaarsjes aangetrokken en een mutsje met voilette opgezet. Lange fijn lederen handschoenen en een zwart boasjaaltje maken de outfit compleet. Een opgerold reisdeken waarin een paraplu en parasol zijn gewikkeld, bengelt aan haar arm. In haar kielzog volgt een sjouwer die krom loopt onder het gewicht van een reiskoffer.

Strak ingesnoerd

Fashion Plate 1880 OutdoorsDit mooie schilderij van Tissot houdt het oog gevangen. Je blijft maar turen naar de fraai geklede verschijning. Tissot is buitengewoon goed in de weergave van modieuze negentiende-eeuwse vrouwen. De kunstenaar had de beschikking over tal van rekwisieten. Hij had een kast vol dameskleren en volgde de mode op de voet in het populaire tijdschrift La Mode Illustrée. In de negentiende eeuw wordt een uitgebreide garderobe de nieuwste trend. Een dame uit welgestelde kringen kon zich niet langer tevreden stellen met enkel een japon, ze had een rok, een tuniek, een sleep, een draperie en een ceintuur nodig, samen met alle mogelijke accessoires die de coquetterie féminine had uitgevonden. Een dame hoorde zich meermaals per dag om te kleden. Haar favoriete activiteiten wilde ze zo elegant en zo vrij mogelijk beoefenen. Deze dame uit de jaren 1880 koos als reiskledij voor laarsjes en een mantelpak bestaande uit een strak lijfje met kleine pandjes of slipjes, een voetvrije dubbele rok en een draperie gewikkeld om de heupen tot aan de knieën met daarboven een mooi getailleerd jasje. Maar het heersende mode-ideaal bleef onverbiddelijk gehandhaafd: strak ingesnoerd in haar korset onder haar reiskostuum trok de mondaine burgervrouw de wijde wereld in. De reizigster van Tissot gaat helemaal gekleed volgens de laatste mode. Ze lijkt wel uit een modeplaatje gestapt.

Zweem van geheimzinningheid

Maar de schilderijen van Tissot zijn meer dan aardige modeplaatjes. Naast het weelderig schilderwerk en de betovering van ouderwetse luxe is Inscheping in Calais doortrokken van een zweem van geheimzinnigheid. Wie is de reizigster? Waar gaat ze naartoe? En waarom gaat ze alleen op reis? Ze staart voor zich uit en kijkt vanuit het schilderij naar de toeschouwer. Maar het is niet zeker of ze hem ziet. Ze gunt smachtende omstanders geen blik. Ze vindt het heel gewoon dat ogen om beurten naar haar kijken…

Standaard

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s