Het KMSKA aan het begin van de 20ste eeuw
Deelnemen

Een museum in oorlogstijd

Op zondag 26 april geeft KMSKA-curator Nanny Schrijvers een lezing over hoe het museum zich recht hield tijdens WOI. Ze doet dat in het kader van de Lezingenreeks Antwerpen ’14-’18 die het Vredescentrum organiseert. In dit bericht licht ze alvast een tipje van de sluier.

Op 24 juli 1914 schreef Pol De Mont, toenmalig conservator, een brief aan het Antwerpse schepencollege om de middelen voor het museum te verhogen. De collectie was groot en groots, maar om ze groots te houden was er meer geld nodig…


 “En toch is die verzameling, al geldt zij naar ieders oordeel als de voornaamste bezienswaardigheid van de stad, en, evenzeer naar het oordeel van alle ingewijden, vooral  als de verheerlijking van de ongeëvenaard rijke en heerlijke eigen kunstschool van de Scheldestad, als een van de voortreffelijkste galerijen van Europa, toch is zij, eilaas, hoe schoon wij ze ook reeds mogen achten, -en juist dit geeft een hoogen dunk van den uitzonderlijken bloei van onze school, – nog zeer, ja, te onvolledig.”


Het gaat goed maar het kan nog beter. Sinds de laatste jaren van de negentiende eeuw is de collectie niet alleen groter geworden maar ook meer divers. De conservator is vol vertrouwen voor de toekomst. Maar tien dagen later is het oorlog:


 “Buitengewone zitting, gehouden den 8 Augustus 1914

De Conservator acht het de plicht, den Raad op de hoogte te brengen van de maatregelen, eigenmachtig genomen door hem, in het belang van het Muzeum, verleden Maandag, 3 Augustus, dus onmiddellijk nadat het bekend was geworden, dat België’s grondgebied geschonden was.”


Conservator Pol De Mont heeft meteen maandag het museum voor bezoekers gesloten. En dit om de zogenaamde bomvrije kelder te ontruimen en in orde te brengen voor de kunstwerken. Het voorbereiden van het afhaken en opbergen van de kunstwerken is iets wat verschillende weken kan duren. Vijf dagen later waren de kleine stukken, een honderdtal, van allereerste gehalte, zeventiende-eeuwse kunst uit de Nederlanden en de zogenaamde primitieven uit de zalen verwijderd en veilig ondergebracht.

Bomvrije kelder anno 2013, foto: Karin Borghouts

Bomvrije kelder anno 2013, foto: Karin Borghouts

Open ruimtes worden met zand opgevuld en versterkt. Het gewelf is trouwens vier meter dik en de muren 1 meter. De keldervensters worden met humus en zakken aarde opgestopt. De raad dankt conservator De Mont voor de wijsheid van de genomen besluiten en de doelmatigheid en voortreffelijkheid van de beraamde maatregelen. Daarna voegt de conservator toe dat hij eigenmachtig de kerken en instellingen heeft aangezocht om hun kunstschatten over te brengen naar de bomvrije kelder. Ten slotte vraagt hij toestemming om zijn personeel vroeger te betalen en desnoods voor meer dan een maand.

Op zaterdag  8 augustus 1914 zijn alle belangrijke maatregelen genomen om het museum, de kunstwerken en de werken uit de kerken en instellingen te beschermen. Ook de zorg voor het personeel is helemaal onder controle. Pol De Mont is goed georganiseerd en hij heeft vertrouwen in het gebouw. Het museum is nauwelijks vijfentwintig jaar oud. Het is een innovatief en veilig gebouw en bijzonder vooruitziend bleek de bouw van de bomvrije kelder. Zo kon het museum de oorlog doorstaan…

Op zondag 26 april 2015 gaat Nanny Schrijvers verder in op dit thema tijdens haar lezing. Inschrijven kan via info@vredescentrum.be of T 03 292 36 51.
Standaard

Een gedachte over “Een museum in oorlogstijd

  1. Onvolledig? Dat vind ik wel een wat te geringschattend woord voor het museum en zijn verzamelingen.
    Ja, hoe geweldig en volmaakt het ook mag zijn… We kunnen het misschien zelfs inderdaad volledig noemen… Er kan altijd nog iets meer bij!

    Groeten van Han Messie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s