Tentoonstellingen

De tragische dood van Emile Verhaeren

In de Koningin Fabiolazaal kan je dit najaar De Modernen. Kunst in de Groote Oorlog bezoeken. Met die expo tonen het KMSKA, De Provincie Antwerpen, het Letterenhuis en het Provinciaal Museum Emile Verhaeren hoe de schok van WOI voelbaar is in de kunst en de literatuur uit die periode. Medewerkers van de verschillende instellingen lichten op deze blog geregeld een aspect van de tentoonstelling uit. Rik Hemmerijckx is conservator van het Provinciaal Museum Emile Verhaeren. Hij blogt over de wel erg tragische dood van dichter Emile Verhaeren op 27 november 1916. 

Portret Emile Verhaeren

Als dichter des vaderlands heeft Emile Verhaeren een niet aflatende activiteit ontplooid om het oorlogvoerende België te steunen. In zijn oorlogspoëzie gaat hij heftig te keer tegen de brutale Duitse bezetter. Geen inspanning is hem te veel om allerhande solidariteitsacties te ondersteunen. Zo begeeft hij zich op 25 november 1916 naar de Normandische stad Rouen om er een Frans-Belgische kunstexpositie ten voordele van de oorlogsslachtoffers in te leiden. Het is de bedoeling dat hij enkele dagen later terugkeert naar Saint-Cloud, nabij Parijs. In de ochtend van 27 november trekt Verhaeren samen met de Franse schrijver René Fauchois naar het station van Rouen om er een telegram te verzenden aan zijn vrouw:

“Arriverai ce soir vers 11 heures / si retard de train resterai loger Paris. Verhaeren.”

Na het middagmaal slentert hij samen met zijn vrienden-kunstenaars Maximilien Luce en Charles Angrand nog wat langs de oevers van de Seine. De kunstschilder Victor Gilsoul voegt zich eveneens bij het gezelschap. Pas tegen de late namiddag wordt er afscheid genomen. In het station van Rouen is het een drukte van jewelste: door de oorlogsomstandigheden gaan er per dag slechts twee rechtstreekse treinen richting Parijs. De perrons staan afgeladen vol. Verhaeren is blijkbaar ongeduldig en nog voor de trein vanuit Parijs stilhoudt, springt hij op de trede van een wagon. Tevergeefs probeert hij een deur open te krijgen, verliest zijn greep, valt en komt onherroepelijk onder de wielen terecht.

“Ma femme, ma patrie”

De dichter, die in zijn poëzie meermaals locomotieven geëvoceerd had, komt op deze tragische manier aan zijn einde. Het nieuws van de dood van Verhaeren verspreidt zich als een lopend vuurtje. In de geëxalteerde, patriottische sfeer van het moment worden de feiten in de media onmiddellijk aangedikt: de kranten weten te melden dat Verhaeren met zijn laatste adem “Ma femme! Ma patrie!” zou uitgeroepen hebben.

Verhaeren is een symbool voor het strijdende België en de autoriteiten houden er aan om het stoffelijk overschot van de dichter over te brengen naar het laatste stukje vaderland dat moedig standhoudt tegen de Duitse troepen. Zo wordt Verhaeren op 2 december begraven op het kerkhof van Adinkerke in de Westhoek. Zijn graf wordt enkele maanden later verplaatst worden naar Wulveringem bij Veurne. Pas in 1927 krijgt het zijn definitieve locatie toegewezen met de bouw van het grafmonument van Verhaeren aan de oevers van de Schelde in Sint-Amands.

Standaard

Een gedachte over “De tragische dood van Emile Verhaeren

  1. Emile Verhaeren, een dichter, die ondanks alle ellende van zijn Vaderland doorgaat met zijn eigen kunst en ook met het werk van andere kunstenaars.
    Zijn roep “ma femme, ma patrie” bij zijn ongeluk duidt ondanks schrik op het dapper tegemoet zien van het afscheid van deze wereld: een heldhaftige uitroep!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s