Tentoonstellingen

Een klein ja en een groot nee. Een blik op de autobiografie van George Grosz

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt curator Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Vanaf vandaag is de expo een topstuk rijker: De schrijver Walter Mehring  van de hand van George Grosz. In dit blogbericht verdiept Todts zich in de autobiografie van de kunstenaar.

George Grosz, Portret van Walter Mehring, KMSKA, foto KMSKA/Lukasweb, © Sabam

George Grosz, Portret van Walter Mehring, KMSKA, foto KMSKA/Lukasweb, © Sabam

In 1925 of 1926 schilderde George Grosz het portret van zijn vriend Walter Mehring. Grosz is zonder meer een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Neue Sachlichkeit en het portret van Mehring is behoort met de werken van Severini, Pyke Koch en Charley Toorop tot topstukken in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt. Na een verblijf in de tentoonstelling Degenerate Art: The Attack on Modern Art in Nazi Germany, 1937 in de Neue Galerie in New York, keert het schilderij terug naar Antwerpen. Het is vanaf 4 juli een van de blikvangers in de tentoonstelling in de Koningin Fabiolazaal Antwerpen.

Cover van de autobiografie van Grosz

Cover van de autobiografie van Grosz

A little yes and a big no, dat is de titel van de autobiografie die de Duitse kunstenaar George Grosz in 1946 publiceerde in New York. (De Nederlandse vertaling, Privé-domein nr. 49, De Arbeiderspers 1978, is gebaseerd op een niet eigenhandige Duitse vertaling, aangevuld met een niet eerder gepubliceerd hoofdstuk over een ontgoochelend verblijf in communistisch Rusland in 1922). Grosz verliet zijn geboortestad Berlijn in 1932 en vestigde zich in Amerika. Pas in 1959 keerde hij op aandringen van zijn vrouw terug naar Berlijn. Enkele maanden later overleed hij daar op 66-jarige leeftijd.

Grosz in 1944 in zijn atelier in New York bij 'Caïn, Hitler in de hel'

Grosz in 1944 in zijn atelier in New York bij ‘Caïn, Hitler in de hel’

Artistiek gezien waren we destijds ‚dadaïsten. (…) Als dadaïsten hielden we ‘meetings’, waarbij we in ruil voor een paar mark entreegeld niets anders deden dan de mensen de waarheid vertellen, dat wil zeggen, ze de huid volschelden. We namen geen blad voor de mond. We zeiden: ‘U, ouwe hoop stront daar vooraan – ja, u daar met die paraplu, zakkenwasser!’ Of: ‘Zit niet te lachen stommeling!’ Zei er iemand iets terug, en natuurlijk deden ze dat, dan blaften wij op kazernetoon: ‘Bek houwen of je krijgt op je lazerij!’ (…) Dat deed snel de ronde en weldra waren onze meetings en zondagmiddagmatinees uitverkocht en afgeladen met zich amuserende en zich ergerende mensen. (…) We namen gewoon alles op de hak, niets was heilig voor ons, we spuugden op alles, en dat was dada. Het was noch mysticisme, noch communisme, noch anarchisme. Al die richtingen waren toch nog ergens uitgegaan van een programma. Maar wij waren het complete, pure nihilisme, en ons symbool was het niets, het vacuüm, het gat.

Tussendoor maakten we kunst. Maar meestal ging het zo dat de ‘kunst-act’ werd onderbroken. Nauwelijks begon bij voorbeeld Walter Mehring op zijn schrijfmachine te rammen en daarbij iets van eigen hand ten gehore te brengen, of daar kwam ik of Heartfield of Haussmann achter de coulissen vandaan het podium op en riep: ‘Ophouden! Je wilt die schaapskoppen daar beneden toch niets aan hun neus hangen wel?'”

De genadeloze, unieke combinatie van modernisme en maatschappijkritisch sarcasme die zo kenmerkend is voor een groot deel van het beeldend werk van George Grosz treffen we niet in zijn autobiografie. De kunstenaar beschrijft uitvoerig maar trefzeker en met veel talent en ironie de wereld die centraal staat in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt.

Herwig TODTS

Op zondag 6 juli om 14.30 uur kan je aansluiten bij een rondleiding voor individuele bezoekers in Onwaarschijnlijk echt. Met een gids bezoek je de tentoonstelling en hou je ook halt bij dit boeiende portret van de hand van Grosz.

 

Advertenties
Standaard

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s