Tentoonstellingen

Onwaarschijnlijk echte soundtrack 3/3

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Hij maakte ook een afspeellijst op Spotify met muziek die je om uiteenlopende redenen aan de tentoonstelling kan linken.

In concert- en populaire muziek van de jaren 20 en 30 kan je heel wat aanknopingspunten vinden met de schilderijen en prenten die je in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt te zien krijgt. De afspeellijst die ik samenstelde is uiteraard onvolkomen, eenzijdig en getuigt onvermijdelijk van mijn persoonlijke muzieksmaak. Luister, lees de korte toelichtingen die ik bij elkaar heb gesprokkeld en trek vervolgens naar de expo om daar de link met de kunstwerken zelf te ontdekken.

HERWIG TODTS

Eerder gaf Todts al toelichtingen bij andere nummers die aan bod komen in de afspeellijst. Ga naar deel 1 en deel 2

 

Ragtime

ragtime

Ragtime ontstond in de Afro-Amerikaanse uitgangsbuurten van St. Louis en New Orleans op het einde van de 19de eeuw.  Een van de bekendste componisten was Scott Joplin. Karakteristiek is de combinatie van eenvoudige marsmuziek met typisch Afrikaanse, verrassende ritmische accenten, die ook terugkeren in de muziek waarop in de jaren 20 de charleston werd gedanst. De Broadway Rag van Bob Wilson and his Varsity Rythm Boys is daarvan een voorbeeld.

Hoagy Carmichael – Georgia on my Mind

Hoagy Carmichael

Hoagy Carmichael

Hoagy Carmichael (Bloomington 1899 – 1981) is een van de populairste Amerikaanse componisten van zogenaamde “standards” zoals Georgia on my Mind. Dat is één van de vele liedjes van Carmichael waarmee populaire zangers uit de hele 20ste eeuw – van Billy Holiday, Bing Crosby, Dean Martin, Ella Fitzgerald, Ray Charles en Louis Armstrong tot Willie Nelson en Alicia Keys – in uiteenlopende populaire muziekstijlen een hit scoorden.

Fred Astaire – Putting on the Ritz

Fred Astaire – Puttin’ On The Ritz from Evgeny Demchenko on Vimeo

Fred Astaire (Frederick Austerlitz, Omaha 1899 – 1987 Los Angeles) was gedurende tientallen jaren een ontzettend populaire zanger en filmster. Zijn versies van liedjes zoals Putting on the Ritz zijn vaak de meest bekende. Al was het Irving Berlin die het liedje in 1929 schreef. Oorspronkelijk was het een satire op de gewoonte van de arme Afro-Amerikaanse inwoners van Harlem om hun laatste geld uit te geven aan modieuze kledij. Later werd een versie afgestemd op blanke dandy’s populair.

Have you seen the well-to-do, up and down Park Avenue (…) with their noses in the air (…) Spending every dime, for a wonderful time (…) Why don’t you go where fashion sits / Puttin’ on the ritz. // Different types who wear a daycoat, pants with stripes (…) Dressed up like a million dollar trouper  (…).

 

Paul Hindemith – Kammermusik No. 5, Op. 36, No. 4: Langsam

Paul Hindemith

Paul Hindemith

Paul Hindemith (Hanau 1895 – 1963 Frankfurt am Main) was een altviolist en componist. De “klassieke” concertmuziek onderging tijdens de decennia voor en na 1900 een fundamentele omwenteling. De “emancipatie van de dissonant” bracht Arnold Schönberg tot de uitvinding van het atonale twaalftoonstelsel. Min of meer analoog bracht “de emancipatie van het ritme” Igor Stravinsky met Le Sacre du Printemps (1913) tot  de creatie van stuk zonder doorlopende metrische samenhang – de maatsoort verandert onophoudelijk. Hindemith experimenteerde met combinaties van neoclassicistische vormen en min of meer onderhuids modernistische muzikale vernieuwingen.

Meer info: www.cobra.be/cm/cobra/muziek/1.1810148

Advertenties
Standaard
Tentoonstellingen

Onwaarschijnlijk echte soundtrack 2/3

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Hij maakte ook een afspeellijst op Spotify met muziek die je om uiteenlopende redenen aan de tentoonstelling kan linken.

In concert- en populaire muziek van de jaren 20 en 30 kan je heel wat aanknopingspunten vinden met de schilderijen en prenten die je in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt te zien krijgt. De afspeellijst die ik samenstelde is uiteraard onvolkomen, eenzijdig en getuigt onvermijdelijk van mijn persoonlijke muzieksmaak. Luister, lees de korte toelichtingen die ik bij elkaar heb gesprokkeld en trek vervolgens naar de expo om daar de link met de kunstwerken zelf te ontdekken.

HERWIG TODTS

Eerder gaf Todts al toelichtingen bij andere nummers die aan bod komen in de afspeellijst. 

 

Francis Poulenc – Quatre Chansons pour enfants (FP 75)

Album cover Poulenc

Album cover Poulenc

Francis Poulenc (Parijs 1899 – 1963) studeerde piano. Als componist was hij autodidact. Voor de Eerste Wereldoorlog sloot hij vriendschap met avant-garde dichters als Guillaume Apollinaire. Voor de Ballets Russes van Serge Diaghilev componeerde hij in 1923 Les biches. Poulenc had een grote belangstelling voor muzikale vernieuwingen en werd bewonderd door Igor Stravinsky. Toch bleef hij trouw aan de tonale harmonie. In 1934 componeerde hij de Quatre Chansons pour enfants (FP 75) op teksten van Jean Nohain.

Hanns Eisler – No. 2. Notturno

Hanns Eisler (Leipzig 1898 – 1962) was een van de eerste leerlingen van Arnold Schönberg die gebruik maakte van de atonale twaalftonen-compositietechniek. Eisler vestigde zich in Berlijn. Hij werkte o.a. samen met Bertold Brecht. Zijn belangstelling voor het Marxisme groeide hand in hand met zijn liefde voor populaire muziek en jazz. Eisler schreef het Solidaritätslied e.a. socialistische strijdliederen. Hij verliet nazi-Duitsland in 1933 en vestigde zich in de Verenigde Staten waar hij als “the Karl Marx of Music”, tijdens de Koude Oorlog slachtoffer werd van de Commissie van on-Amerikaanse Activiteiten. Daarop vestigde hij zich in Oost-Duitsland.

Kurt Weill – The Song of Mandalay

Kurt Weill (Dessau 1900 – 1950 New York) was van meet af aan sterk geïnteresseerd in muziektheater en vond in Bertold Brecht en actrice Lotte Lenya de geschikte mensen om meermaals samen te werken. Weill combineerde een laatromantische muzikale opvattingen met een grote liefde voor variétémuziek en jazz. Met Bertold Brecht schreef hij Die Dreigroschenoper (1928), Happy End (1929) Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny ging in 1930 in Leipzig in première. Als auteur van “Entartete” muziek was voor Weill, een jood, geen toekomst in Duitsland. Hij werkte als componist van musicals en filmmuziek in de Verenigde Staten. The Song of Mandalay evoceert een prostitutiebuurt in de Birmese stad Mandalay.

Charles Remue – Ain’t She Sweet

Charles Remue (Brussel 1903 – 1971) bracht met de The New Stompers de eerste jazzplaat uit in België in 1927.Hij was geschoold als klarinettist aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Ain’t she sweet werd in 1927 gecomponeerd door Milton Ager.

Django Reinhardt – Bugle Call Rag

Django Reinhardt  (Jean Baptiste Reinhardt Liberchies 1910 – 1953 Fotainebleau) trok met zijn Sinti – of zigeuner – familie door Frankrijk en leerde gitaar spelen. Django werd aan zijn linkerhand verminkt in een brand wat hem aanzette tot het ontwikkelen van zijn eigen virtuoze gipsy jazz.

Reverend Gary Davis – I Belong to the Band – Hallelujah!

Reverend Gary Davis

Reverend Gary Davis

Reverend Gary Davis ( South Carolina 1896 – 1972) leerde in de loop van zijn kindertijd blues spelen. Blues was destijds hèt eerste muziekgenre bij uitstek van de Afro-Amerikaanse bevolking. De snelle ontwikkeling van deze nieuwe muziek zou het gevolg zijn van de afschaffing van de slavernij door Abraham Lincoln in 1863. Die leidde tot relatieve vrijheid en de ontwikkeling van een eigen ontspanningscultuur voor Afro-Amerikanen. Vanaf 1935 zou Rev. Gary Davis geregeld muziek opnemen voor de American Record Company. In 1937 werd hij dominee in de protestantse kerk van de Baptisten. Davis ontwikkelde een typische manier om op een gitaar te tokkelen die vanaf de jaren 60 zou worden herontdekt door jonge folk- en popmuzikanten.

Meer info: www.reverendgarydavis.com

Wordt vervolgd

Standaard
Nieuws van de werf

Fijn weerzien met een onherkenbaar gebouw

Eind augustus geven verschillende museummedewerkers rondleidingen op de museumwerf. Deze week verkenden ze een eerste keer het parcours dat ze samen met de bezoekers zullen afleggen. An Sijsmans – hoofd van het team Educatie – blogt over een fijn weerzien met een haast onherkenbaar gebouw.

Museummedewerkers bezoeken de museumwerf

Museummedewerkers bezoeken de museumwerf

Ik keek er erg naar uit om met eigen ogen de huidige toestand van het museum te ontdekken. Het is al bijna 3 jaar geleden dat we er met alle museumcollega’s vertrokken zodat de grote werken van start konden gaan. Zelf mochten we tijdens de eerste fase van de verbouwingen uiteraard niet op de werf komen. Door de foto’s van werffotografe Karin Borghouts bleven we op de hoogte van elke stap van de afbraakwerken. Maar de spectaculaire transformatie van het museum ter plekke ervaren, dat is toch nog iets helemaal anders.

Het was een prachtige ervaring om in de opengewerkte patio’s naar boven te kijken en het potentieel te zien in het geraamte dat het museum nu is.

We werden aan de werfkeet ontvangen door enkele collega’s die nauw betrokken zijn bij de werken: coördinator Bruno Claesen, Wenke Mast die de verbouwing documenteert voor het publiek en Jellis Verhofstadt die het gebouw ook tijdens de renovatie bewaakt. Uitgerust met helm en veiligheidsschoenen betraden we een eerste gestripte ruimte aan de achterzijde van het museum. Hier was vroeger de bibliotheek van het KMSKA, maar niets in de ruwbouw dat daar nog aan herinnert. Vloeren, valse plafonds en muren, ophangsystemen, airco, … Alles in de oude museumzalen is verwijderd zodat ze later, tijdens de 2de fase, prachtig hersteld kunnen worden.

Museummedewerkers bezoeken de KMSKA-werf

Museummedewerkers bezoeken de KMSKA-werf

Ik was vooral benieuwd naar de patio’s waarin het verticale museum zal verrijzen. Dat wordt dé eyecatcher van het nieuwe KMSKA, maar ik vond het zelf moeilijk om dat verticale museum enkel op basis van grondplannen volledig te vatten. Het was een prachtige ervaring om in de opengewerkte patio’s naar boven te kijken en het potentieel te zien in het geraamte dat het museum nu is. Laat de opbouw maar snel beginnen!

Kom dat zien

Aan het einde van de zomer, voor het KMSKA start met de tweede fase van de verbouwing, kan je een bezoek brengen aan de werf en wel op zaterdag 23, zondag 24, zaterdag 30 of zondag 31 augustus. Een rondleiding duurt ongeveer 40 minuten en kost 5 euro per persoon. Wees er snel bij want het aantal tickets is beperkt. Draag gemakkelijke kledij bij je bezoek. Veiligheidshelm en veiligheidsschoenen zijn niet nodig. De locatie is helaas niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

Reserveren kan via Info Cultuur, Wisselstraat 12 (hoek Grote Markt), 2000 Antwerpen, T 32 (0)3 338 95 85 (van dinsdag tot en met zaterdag tussen 11.00 en 17.45) of online via www.infocultuur.be. Haast je want de tickets vliegen de deur uit. 

Standaard
Onderzoek

Ensor en religie

Astrid Schenk studeert kunstgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. In het kader van haar Research master Art History of the Low Countries in its European Context liep ze stage bij het Ensor Research Project en onderzocht ze het religieuze oeuvre van James Ensor.  

James Ensor, Val van de opstandige engelen, KMSKA, 2176

James Ensor, Val van de opstandige engelen, KMSKA, 2176

In 1888 begon James Ensor de werkzaamheden aan het monumentale schilderij De intrede van Christus in Brussel in 1889. Het schilderij groeide uit tot een van zijn beroemdste en door kunsthistorici meest besproken en geanalyseerde werken. Het maakt deel uit van de collectie van The J. Paul Getty Museum in Los Angeles waar momenteel de tentoonstelling The Scandalous Art of James Ensor loopt (met tal van bruiklenen uit het KMSKA).

De intrede wordt beschouwd als een mijlpaal in de moderne kunstgeschiedenis. Daarom is het ook niet verwonderlijk dat kunsthistorici zich hebben gebogen over de voorstelling van religieuze onderwerpen in Ensors oeuvre.Terugkerende conclusies zijn dat Ensor zich vanwege de kritische ontvangst van zijn kunst identificeerde met het lijden van Christus en dat de kwaliteit en kwantiteit van zijn religieuze werken na 1900 gestaag is gedaald. Herwig Todts (Ensorspecialist en KMSKA-curator) had vragen bij deze conclusies en stelde een diepgaande studie voor die verbanden legt met Ensors denkbeelden en met de visie en het repertoire van zijn tijdgenoten.

Astrid Schenk bestudeerde tijdens haar stage in het KMSKA het gehele religieuze oeuvre van James Ensor en stelde daarmee het heersende beeld over religie in het werk van de kunstenaar bij. Ze publiceerde een deel van haar bevindingen in een nieuw artikel voor het Ensor Research Project.

Standaard
Nieuws van de werf

Puzzelwerk op de museumwerf

Nog even en de eerste fase van de verbouwingen van het KMSKA kan worden afgerond. Daarom treft de aannemer al enkele voorbereidingen voor de tweede fase van het masterplan: de bouw van een nieuw museum IN het bestaande museumgebouw.

Eerder werden de vier grote patio’s in het museum klaargemaakt voor de bouw van het verticale museum van Kaan architecten. In die patio’s komen de vier zogenaamde poten van dat nieuwe museumvolume. Ter hoogte van de zolderverdieping zal één grote museumzaal die poten met elkaar verbinden als een soort van tafelblad op grote hoogte. Van buitenaf zal dit verticale museum niet zichtbaar zijn. Maar er zullen wel enkele verbindingen gemaakt worden tussen de oude en de nieuwe zalen. Ter hoogte van de Van Dyck- en Jordaenszaal bijvoorbeeld, de zaal die aan de monumentale Rubenszaal van het museum grenst.

In 800 stukken

Als voorbereiding op de constructie van de verbinding in deze zaal moest de aannemer aan één zijde de sierlijst verwijderen. De verschillende onderdelen van die sierlijst (800 afzonderlijke stukken in het totaal) werden vervolgens genummerd en veilig opgeborgen zodat ze bij de heropbouw van deze zaal opnieuw in elkaar gepuzzeld kunnen worden. Een stevig werkje dat fotografe Karin Borghouts voor het museum in beeld bracht.

Kom dat zien

Aan het einde van de zomer, voor het KMSKA start met de tweede fase van de verbouwing, kan je een bezoek brengen aan de werf en wel op zaterdag 23, zondag 24, zaterdag 30 of zondag 31 augustus. Een rondleiding duurt ongeveer 40 minuten en kost 5 euro per persoon. Wees er snel bij want het aantal tickets is beperkt. Draag gemakkelijke kledij bij je bezoek. Veiligheidshelm en veiligheidsschoenen zijn niet nodig. De locatie is helaas niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

Reserveren kan vanaf 16 juni via Info Cultuur, Wisselstraat 12 (hoek Grote Markt), 2000 Antwerpen, T 32 (0)3 338 95 85 (van dinsdag tot en met zaterdag tussen 11.00 en 17.45) of online via www.infocultuur.be

Standaard
Tentoonstellingen

Een beeldband bij de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt curator Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Hij maakte ook een afspeellijst op youtube met filmpjes die om uiteenlopende redenen aansluiten bij de thematiek van de tentoonstelling. In dit blogbericht stelt hij zijn selectie voor.

In Onwaarschijnlijk echt worden enkele korte films van Charles Dekeukeleire, Henri Storck, Joris Ivens en Henry d’Ursel getoond. Het beschikbare materiaal aan filmbeelden die op een af andere wijze aansluiten bij de tentoonstelling is echt o-!-ver-!-vloe-!-dig. In een vorig blogbericht stelde ik de soundtrack bij de tentoonstelling voor. Op Youtube heb ik voor belangstellenden opnieuw een afspeellijst gemaakt. Deze is uiteraard onvolkomen en eenzijdig en getuigt onvermijdelijk opnieuw van mijn persoonlijke smaak.

De afspeellijst begint met What a marvellous age we live in en iedereen begint vrolijk met zijn benen te zwaaien. Nadien kan je kennismaken met twee impressies van moderne steden : Berlijn (hoofdstad van de zonde) en Brussel (de boulevards). De prenten van Henri Van Straten komen echt tot leven in een clip met Josephine Baker. Vervolgens duiken we in een denkbeeldige alternatieve selectie voor de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt met Pyke Kochs Schiettent, een groepsportret van Charley Toorop uit Museum Boijmans Van Beuningen, Jasper Krabbé die geestdriftig is over Delvaux’ Roze Strikken en een “hele mooie Willink”. Daarna maken we een sprong doorheen de tijd, naar het atelier van Willink zelf. Na een korte kennismaking met Paul Hindemith (niet overslaan!) leest Willem Elsschot “Spijt …bitter, bitter grieft het mij …/ Neen, er is geen wenden aan: als wij dood zijn is’t gedaan.” (1934) en dan wordt er opnieuw gedanst: van linkeroever tot op het plein voor het KMSKA.

HERWIG TODTS

Standaard