KMSKA op reis

Over Ensor in Japan (deel 2)

Voor de tentoonstelling Ensor in context reizen 73 schilderijen en 59 tekeningen en prenten uit de Ensorcollectie van het KMSKA rond in Japan en dat nog tot 17 maart 2013. Herwig Todts – KMSKA-curator én Ensorkenner –  blogt over de tentoonstelling én de Japanse museumcultuur, die toch duidelijke verschillen vertoont met de onze. Vandaag deel 2.

Deel 1 gemist?

Wie Haruki Murakami’s driedelige 1q84 gelezen heeft, weet dat de literatuurkritiek in Japan een bloeiend genre moet zijn. Kunstkritiek zoals we die in Europa en de Verenigde Staten kennen, wordt er evenwel helemaal niet beoefend. Conservator Toshihari Suzuki van het Toyota Art Museum vertelde me dat kranten en magazines niets anders doen dan een tentoonstelling aankondigen maar verder geen recensies publiceren waarin een kenner tentoonstellingen kritisch tegen het licht houdt. Japanse museumconservators leiden uit de reacties van individuele bezoekers, tweets, e-mails, opmerkingen in het gastenboek of tegen de zaalwachters af of een tentoonstelling naar waarde wordt geschat.

De museumervaringen van Toshiharu Suzuki

Herwig Todts met Tokishi Sakai en twee van zijn collega's

Herwig Todts met Tokishi Sakai en twee van zijn collega’s

Toshiharu Suzuki is een jonge conservator en ik heb hem een tijdje met e-mails boordevol vragen belaagd. Toshi is specialist in de Europese kunstgeschiedenis. Hoewel Toyota niets meer is dan de woonplaats van het personeel van de gelijknamige autofabriek, beschikt zijn museum met werk van o.a. Ensor, Schiele, Brancusi, Foujita, Bacon of Boltanski, over een hele mooie verzameling moderne kunst. Als tiener hield Toshi van Oasis en The Beatles, van Hollywoodproducties, Jean-Luc Goddart en Westerse mode. Toen hij ook belangstelling kreeg voor hedendaagse Japanse kunst vond hij die aanvankelijk een zwakke kopie van Westerse voorbeelden. Aan de universiteit van Tokyo schreef Toshi zijn eerste kunsthistorische werkstuk over Gerhard Richter. Geleidelijkaan raakte hij geboeid door de relatie tussen kunst en samenleving en zo ontdekte hij tijdens een vakantie met zijn ouders in Parijs de laat 19de-eeuwse monumentale symbolistische schilderkunst van Pierre Puvis de Chavannes, auteur van de bekende, zeer religieus getinte Arme visser (1881). Omdat de eeuwenoude reserves van veel Japanners tegenover het Christendom genoegzaam bekend zijn, vroeg ik Toshi naar zijn eigen opvattingen ter zake. Als kind bezocht hij samen met zijn ouders herhaaldelijk de boeddhistische tempels op de top van de heilige berg Koyasan. Dat deden ze omdat ze hoopten dat herhaald bezoek aan Koyasan zou kunnen bijdragen tot de genezing van de oogkwaal waaraan de kleine Toshi leed. Toshi gelooft nog steeds dat een bezoek aan een heilige plek helend kan werken maar hij beschouwt zichzelf helemaal niet als een gelovig boeddhist. Hij loopt zoals vele Japanners vaak even langs een Shintoschrijn maar is geen overtuigd Shintoïst. Toshi vertelde me dat de Japanse museumbezoeker net zoals wij de artistieke kwaliteiten en het culturele belang van christelijke of boeddhistische beelden waardeert. ” We naturally accept the existence and power of figures and images, so that we don’t hesitate much to worship images in a museum. (Maar!) Even when we are strongly and spiritually moved, it is not usual for us, either, to put our hands together in front of a sculpture or an image in a museum, I guess. (…) I rather wonder whether western art lovers don’t feel any holiness in front of, for example, a painting of Fra Angelico or Jan van Eyck.”

Veel Japanse kunstliefhebbers zijn ongetwijfeld zoals Toshi Suzuki nieuwsgierig, open, ontvankelijk en tegelijkertijd eigenzinnig en ongrijpbaar. Het wordt, geloof ik, tijd om de volgende Ensortentoonstelling samen met intrigerende conservators als Toshi Suzuki, voor te bereiden.

Standaard

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s