KMSKA op reis

Over Ensor in Japan (deel 1)

Voor de tentoonstelling Ensor in context reizen 73 schilderijen en 59 tekeningen en prenten uit de Ensorcollectie van het KMSKA rond in Japan en dat nog 17 maart 2013. Herwig Todts – KMSKA-curator én Ensorkenner –  blogt over de tentoonstelling én de Japanse museumcultuur, die toch duidelijke verschillen vertoont met de onze.

Japan heeft de moderne museumcultuur – die in Europa trouwens ook slechts 250 jaar oud is – vrij vroeg en stevig omarmt. Zo werd het Tokyo Kokuritsu Hakubutsukan (Nationaal Museum) in 1872 gesticht nadat een Japanse delegatie tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten 14 jaar eerder kennis had gemaakt met gelijkaardige instituten. Vandaag is het Japanse museumpubliek het grootste en gretigste ter wereld. De Japanse museumbezoeker lijkt onvermoeibaar. Volgens Toshiharu Suzuki, conservator in het Toyota Art Museum, is ongebreidelde visuele honger al eeuwenlang een belangrijk facet van de Japanse cultuur. “In Japan, we have a long and strong tradition of love-for-figures that continues until today in animation and manga (and porn movies, I guess).”

Ensor alweer in Japan

Campagnebeeld Ensor in context

Campagnebeeld Ensor in context

In 1972 reisde een ensemble schilderijen, etsen en tekeningen van James Ensor een eerste keer langs Japanse musea in Kamakura, Nagoya, Fukuoka en Kyoto. Van 1983 tot 1985 kwamen andere Japanse steden aan de beurt. Het Koninklijk Museum organiseerde in 2005 een Ensortentoonstelling waarin speciaal aandacht werd besteed aan Ensors belangstelling voor de kunst van het Verre Oosten onder de titel: Japonism to modernism. En op 14 april van dit jaar werd in het Toyota Art Museum opnieuw een Ensortentoonstelling geopend, die vervolgens naar Ehime, Tokyo en Iwate reisde om op 17 maart 2013 in Okayama te eindigen. In de tentoonstelling Ensor in context. Ensor and the history of European Art from the Collection of the Royal Museum of Fine Arts Antwerp kan de museumbezoeker aan de hand van Ensors zeer gevarieerde oeuvre de geschiedenis van de Vlaamse en Europese kunst van de 15de tot de 20ste eeuw verkennen. In Toyota was Ensor trouwens opnieuw te gast in een gebouw van architect Yoshio Taniguchi. Die laatste stond in voor de renovatie van het MoMA in New York, waar in 2010 ook een grote Ensortentoonstelling liep.

Ensor in Japanse collecties

Ensor staat kennelijk op het verlanglijstje van Japanse conservators. Verzamelaar Tokishi Sakai schonk in 1992 een Stilleven aan het Museum voor Moderne kunst van Nagaoka. Het Stadsmuseum van Himeji specialiseert zich in moderne Belgische kunst en heeft behalve Ensor (een Stilleven met fruit, bloemen en ontklede lichten [lumières effeuillées]) o.a. ook schilderijen en prenten van Léon Frederic, Fernand Khnopff en Xavier Mellery. Twee andere musea, in de provincie Aichi, zijn er in geslaagd topstukken van Ensor op de kop te tikken: Het portret van de schilder omgeven of omsingeld door maskers van 1899, werd in 1991 aangekocht door het Menard Art Museum in Komaki (het museum bezit ook het mooie Zelfportret van de kunstenaar aan zijn harmonium van 1932). Het Toyota Art Museum kocht in 1993 Ensors eerste Liefdestuin (1888). Beide schilderijen werden kort voor of na WOI door Ensor verkocht aan zijn vriendin Emma Lambotte-Protin die met haar echtgenoot, dokter Albin Lambotte van Luik naar Antwerpen was verhuisd. Ernstige financiële problemen dwongen hen op hun beurt tot de verkoop van het grootste deel van hun verzameling Ensorschilderijen. Het Koninklijk Museum kreeg in 1927 de kans om voor 1 miljoen Belgische franken (+/- 25000 euro) De oestereetster (1882), Adam en Eva (1887) en enkele andere stukken aan te kopen. Gebrek aan middelen dwong het museum zich te beperken tot 6 werken. Vervolgens kocht de Antwerpse liefhebber Cléomir Jussiant o.a. Het portret van de schilder ingesloten door maskers, de Liefdestuin en Kinderen maken hun ochtendtoilet (1886, inmiddels door de Vlaamse Overheid voor het Museum voor Schone Kunsten van Gent gekocht) uit het bezit van Lambotte. Die zijn eveneens naar Japan gereisd. Als schilderijen elkaar konden missen moet het in Toyota een aangenaam weerzien zijn geweest voor ‘onze ‘ Oestereetster en het fameuze zelfportret omgeven door maskers.

Volgende week: deel 2

Standaard

Een gedachte over “Over Ensor in Japan (deel 1)

  1. Pingback: Over Ensor in Japan (deel 2) | kmskablog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s