KMSKA op reis, Tentoonstellingen

Op roadtrip met Rubens

Dit voorjaar reisden 54 kunstwerken uit het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen naar het Ringling Museum in Sarasota (Florida) om er deel uit te maken van de tentoonstelling Rubens in Black and White. Eerder deze maand liep de tentoonstelling op haar einde. Véronique Van Passel is persverantwoordelijke van het KMSKA en ging als koerier naar de Verenigde Staten om de kunstwerken naar huis te begeleiden. Ze blogt over de tentoonstelling, het Ringling museum in Florida en de reis terug naar huis.

Campagnebeeld Rubens in Black and White

Campagnebeeld Rubens in Black and White

Al in 2004 presenteerde het Koninklijk Museum de mooiste prenten van Rubens onder de titel Copyright Rubens. Die expo toonde hoe de meest bekwame ambachtslui volgens de strikte richtlijnen van de meester zijn ontwerpen uitwerkten tot prachtige houtsneden en kopergravures. Rubens was een echte controlefreak. Hij vond als het ware het copyright uit. Om te vermijden dat zijn beelden zonder zijn medeweten zouden worden gebruikt, liet hij zijn auteursrechten beschermen via privileges. De Vlaamse barokmeester als slimme marketingjongen, zo’n onderwerp lusten de Amerikanen wel. In de tentoonstelling in Sarasota flankeerden schilderijen uit de verzameling van het Ringling Museum de Rubensgrafiek uit de Antwerpse collectie.

The rise and fall of John Ringling

Het Ringling Museum bezit één van de belangrijkste Rubensensembles in de Verenigde Staten. Verder zijn er ook werken van Quinten Metsijs, Teniers, Frans Hals en Titiaan. Ook de Spaanse school is er goed vertegenwoordigd met werk van El Greco, Velazquez en Zurbaran. John Ringling (1866-1936) bracht de hele verzameling op nauwelijks zeven jaar tijd samen. Ringling was multimiljonair dankzij een reizend circus. Een Amerikaans succesverhaal, zeg maar. Hij reisde regelmatig naar Europa, op zoek naar nieuwe acts en artiesten voor zijn circus. Met een fijne neus voor zaken kocht hij er kunst aan die andere verzamelaars weinig interesseerde. Zo verwierf hij in 1926 vier voorbereidende schilderijen voor een reeks wandtapijten die landvoogdes Isabella in 1620 bij Rubens had besteld. Begin twintigste eeuw waren privéverzamelaars niet geïnteresseerd in zulke monumentale kunstwerken, want hoe hang je zoiets in je salon? Maar John Ringling was een showman, en de grootschaligheid en de dramatiek van de werken spraken hem aan.Het Ringling Museum aan de golf van Mexico Hij wou in Sarasota een museum bouwen, naar het voorbeeld van de grote Europese musea, waar hij zijn Rubenswerken met de nodige grandeur kon tentoonstellen.  John en zijn echtgenote Mable raakten in Europa niet alleen begeesterd door kunst, maar raakten er ook gepassioneerd door Venetië. Thuisgekomen lieten ze  aan de rand van de golf van Mexico een Venetiaans Palazzo bouwen. Het Ca d’Zan (“huis van John” in Venetiaans dialect) was het decor van grootste feesten in de roaring twenties. Talrijke celebrities verbleven er. Bij de financiële depressie begin jaren 30 verloor John Ringling de controle over zijn imperium. Toen hij overleed stond er  311 dollar op zijn bankrekening. John en Mable hadden geen kinderen. Ze maakten bij hun testament al hun rijkdommen over aan de staat Florida.

On the road

Ik bezocht de tentoonstelling ‘als toerist’ tijdens de laatste dag. Het was er redelijk druk. De bezoekerscijfers voor de hele duur van de tentoonstelling lagen opvallend hoog, zo liet ik me vertellen. Gedurende de twee daaropvolgende dagen werd de tentoonstelling ontmanteld. We haakten alle 54 werken van de muren af waarna ik de conditie van de gravures checkte in vergelijking met de toestand bij ophanging. Dat deed ik aan de hand van een uitvoerig dossier dat een collega voor het vertrek van de deelcollectie had opgesteld. Gelukkig was alles in orde en moest ik geen schade vaststellen. Daarna verpakten we de werken:  eerst met een doek in tyvec, nadien in een stevige plastiek die we met kleefband verzegelden. Alle ingelijste gravures kwamen vervolgens terecht in zeven op maat gemaakte houten kratten. Die waren voorzien van een isolerende laag, een beetje als een thermos. Meerdere lagen schuimrubber moesten eventuele schokken opvangen. Die avond om middernacht kwam een truck om de werken en mezelf naar Atlanta te brengen. Deze nachtelijke roadtrip nam negen uur in beslag  Op de luchthaven van Atlanta gingen de kratten vervolgens op cargo. Ik moest erop toezien dat ze voorzichtig op een pallet werden geplaatst. Ze mochten daarbij niet gestapeld worden en moesten in het ruim van het toestel in de vliegrichting worden geplaatst. Pas om half zes ’s avonds vertrok het vliegtuig richting Brussel. De volgende ochtend stond iemand van een plaatselijk transportbedrijf me in de luchthaven op te wachten. Samen gingen we naar de cargo in Zaventem. Terwijl hij de douaneformaliteiten in orde bracht, keek ik toe hoe de kratten van de pallet werden gehaald, om vervolgens in de vrachtwagen stevig vastgesnoerd te worden. Tegen half elf kwamen we aan in het nieuwe extern depot van het museum in Kallo waar art handlers de kratten uitlaadden. Die moesten dan in gesloten toestand acclimatiseren tot de volgende ochtend. Dan zou een collega alles uitpakken en nakijken of de conditie tijdens de reis niet veranderd was. Voor mij zat het werk erop. Ik was moe, maar voldaan en blij dat alles zo vlot verlopen was.

Advertenties
Standaard

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s