Kunst in de Groote Oorlog

Vanaf morgen (20/9) kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling De Modernen. Kunst in de Groote Oorlog bezoeken. Die toont hoe de schok van WOI voelbaar is in de kunst en de literatuur rond 1914-1918.

De verhalen van zes centrale figuren – Cyriel BuysseAndré De RidderJules SchmalzigaugEmile Verhaeren, Rik Wouters en Paul van Ostaijen – zijn op hun beurt het vertrekpunt voor de verhalen van hun vrienden. Schilderijen, brieven, foto’s, tekeningen, sculpturen en publicaties laten zien hoe zij de oorlog beleefden.

Paul van Ostaijen, Floris Jespers en Oscar Jespers in het atelier van Floris Jespers in Oude God Mortsel tijdens de Eerste Wereldoorlog, augustus 1918. Collectie Letterenhuis, Antwerpen

Paul van Ostaijen, Floris Jespers en Oscar Jespers in het atelier van Floris Jespers in Oude God Mortsel tijdens de Eerste Wereldoorlog, augustus 1918. Collectie Letterenhuis, Antwerpen

Paul van Ostaijen verwerkte zijn trauma’s in de experimentele bundels Bezette Stad en De Feesten van Angst en Pijn. Het onderstaande filmpje gaat dieper in op zijn persoon en zijn vriendschap met de kunstenaarsbroers Floris en Oscar Jespers.

Het KMSKA en de Provincie Antwerpen organiseren deze tentoonstelling in samenwerking met het Letterenhuis en het Provinciaal Museum Emilie Verhaeren. Op de museumblog zullen medewerkers van deze verschillende instellingen geregeld dieper ingaan op een verhaal uit de tentoonstelling.

Beperkte oplage

Vanaf volgende week (20/9) kan je in de Koningin Fabiolazaal de expo De Modernen. Kunst in de Groote Oorlog bezoeken. Die toont hoe de schok van WOI voelbaar is in de kunst en de literatuur rond 1914-1918. Als basis voor het campagnebeeld bij deze tentoonstelling – die zowel op beeldende kunst als letteren focust – maakten huisvormgevers Tom Hautekiet en Herman Houbrechts een typografisch beeld dat o.a. refereert naar de letterexperimenten van Paul Van Ostaijen. Die laatste is één van de zes centrale figuren waarrond de curatoren van het KMSKA, het Letterenhuis en het Provinciaal Museum Emilie Verhaeren de expo Kunst in de Groote Oorlog hebben opgebouwd.

Campagnebeeld Kunst in de Groote OorlogAfgelopen zomer trokken Tom, Herman en Bob Daems (adviseur Beeldende Kunst van de Provincie Antwerpen) naar het Frans Masereelcentrum in Kasterlee om daar het campagnebeeld eigenhandig te drukken op authentieke wijze. Herman legde alle stappen die daarbij aan te pas kwamen nauwgezet vast.

Stap 1: Lettercompositie maken

Tom en ik zetten de lettercompositie (die we straks zullen drukken) op een tafel uit.
We proberen allerhande composities, verschillende lettertypes/families en onderlinge combinaties uit tot we de goede gevonden hebben.

Stap 2: Lettercompositie klaarmaken voor druk (drukwerk voorbereiden)

De lettercompositie wordt nu op de drukwerktafel minutieus klaargelegd.

De lettercompositie wordt nu op de drukwerktafel minutieus klaargelegd.

Stap 3: Beïnkten van de letters

Ivan van het Masereelcentrum maakt de inkt aan. Vervolgens worden de letters met een rolletje één voor één beïnkt. Dit moet voor elke unieke drukgang gebeuren, een  arbeidsintensief karwei. De letters liggen in spiegelbeeld want ze zullen straks hun beïnkte “spiegelbeeld” afgeven.

Stap 4: Drukken/Corrigeren

Bob drukt. Een zware cilinder trekt het papier met kracht over de houten letters.
Zo ontstaat de afdruk. De beïnkte letters geven hun spiegelbeeld af. Sommige letters ontbreken. Soms worden ze te licht of net te vet afgedrukt. Dit verhelpen we door meer inkt te gebruiken of de hoogte van de letters ten opzichte van het papier te verstellen. Het is een erg ambachtelijk proces. Niet makkelijk, maar wel plezierig.

Stap 5: Eindresultaat

Een goed resultaat is afhankelijk van veel factoren en uiteindelijk een perfect samenspel tussen papier, inkt en drukker. We blijven proberen en door enige ervaring hebben we na een poosje een eerste (voor ons gevoel althans) “goede” druk te pakken.

Eindresultaat

Eindresultaat

Verschillende drukgangen

Verschillende drukgangen

Uiteindelijk leverde dit drukexperiment een affiche in typodruk op. Die werd vervolgens ingescand zodat ze in offset vermenigvuldigd kon worden op A2-formaat. Het A0-formaat heeft Bob Daems eigenhandig gezeefdrukt in het Masereelcentrum. Dat leverde 150 unieke exemplaren op die vanaf 22 september in het Antwerpse straatbeeld te zien zullen zijn.

Jongbloed!’s laatste wensen (bij Duo’s 2)

Op zaterdag 19 april neemt Jongbloed!, de jongerencrew van het KMSKA, afscheid van Duo’s 2 en dat – zoals dat hoort – in stijl. Jongbloed!-er Aude nodigt je persoonlijk uit voor het slotfeest.

Liefste bezoekers,

Jongbloed!-er AudeAan alle mooie verhalen komt een einde, zo ook aan onze dierbare tentoonstelling. Maar voor we ons verhaal besluiten met de woorden ‘eind goed al goed’, willen we samen met jullie de tentoonstelling uitwuiven in stijl. We starten ons slotfeest met een gesprek tussen kunsthistoricus Johan Pas en mediatheoreticus Arjen Mulder. We denken samen met hen nog een laatste keer na over thema’s als de informatiestroom van de 21ste eeuw, de invloed van die informatiestroom op kunst en de rol die kunst en musea kunnen spelen in de omgang met die informatiestroom. Vik Leyten (directeur marketing, communicatie en educatie van het KMSKA) en Jongbloed!-er Rosan Meijers leiden het gesprek in goede banen.

Vervolgens zorgt FREE GEDNEB, een collectief jonge, bezielde studenten van het conservatorium Brussel, voor muziek in het decor van onze expo. Verwacht je aan een smakelijke cocktail van experimentele jazz met een vleugje klassiek. Voel je nadien nog steeds de nood om je benen los te schudden? Jongbloed! staat in de inkomhal paraat met een bonte verzameling aan plaatjes om jou en je ritmegevoel van afleiding te voorzien.

Bucket list bij Duo's 2

Bucket list bij Duo’s 2

Tot slot nog een oproep om onze laatste wensen in vervulling te laten gaan. We stelden een bucket list samen die je mee kan afwerken voor het einde van onze teergeliefde tentoonstelling. Bekijk het kunstwerk van David Claerbout samen met iemand die David heet. Of draag een gedicht voor bij een van de kunstwerken,… Maar kom vooral gewoon nog eens een kijkje nemen en sluit samen met ons Duo’s 2 feestelijk af. Tot dan!

Liefs,

Jongbloed!

Duo’s 2: Beweging in beeld

In De Modernen. Duo’s 2 presenteert Jongbloed! kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het museum. De jongeren werkten daarbij een geheel eigen concept uit rond verschillende thema’s in de verschillende ruimtes van de Koningin Fabiolazaal. In de eerste ruimte staat beweging centraal. Een thema dat Jongbloed!-er en filmstudente Eva in dit blogbericht met 2 filmpjes tracht te vatten. 

Jongbloed!-er Eva

Jongbloed!-er Eva

In onze tentoonstelling Duo’s 2 wandel je door verschillende ruimtes. In die ruimtes willen we je laten nadenken over begrippen als rust, ruimte, tijd en beweging. En ook over hoe je deze termen kan plaatsen ten opzichte van de veelheid aan informatie die we elke dag te verwerken krijgen door bijvoorbeeld het internet. 
Ik ga het proberen te hebben over wat beweging voor mij betekent. Een verplaatsing door ruimte en tijd of een groep mensen met de zelfde levensovertuiging, zoals Wikipedia ons zegt. Want ook ik gebruik het internet constant om mij te voeden met zinvolle en zinloze informatie.

Ik vind beweging zo’n ruim en abstract begrip. Ik denk aan veel, heel veel dingen, stromen, kleuren, ritme en verplaatsingen. Omdat ik met beelden beter kan verwoorden wat ik met zinnen niet kan vatten, wil ik jullie twee van mijn eigen filmpjes laten zien. Hopelijk duidt dat wat beweging voor mij betekent en kom je daardoor een beetje in de sfeer van onze eerste kamer.

Twee meisjes in het bos te Zoersel

Dit najaar kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de duo’s in de tentoonstelling of zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plekke kan zien. Deze week neemt Bob Daems je mee naar de bossen van Zoersel die Carlo De Roover mooi in beeld bracht. 

Zoals zovele kunstenaars tijdens de eerste decennia van de twintigste eeuw zocht Carlo De Roover (Boom 1900 – Antwerpen 1986) vaak de rust en de idylle van het platteland op. Samen met zijn familie – met onder meer broer en leermeester Albert De Roover (Boom 1892 – Borgerhout 1978) – trok hij geregeld naar de bossen van Zoersel en Schilde, ten noordoosten van Antwerpen. In 1941 laat hij zelfs een vakantiewoning ontwerpen door de nog jonge Renaat Braem (Antwerpen 1910 – Essen 2001), vennoot en schoonbroer van zijn neef Jul De Roover (Antwerpen 1913 – Essen 2010).
Carlo en Albert delen op dat moment al een buitenhuisje in Zoersel, maar de ambities van de jongste broer reiken verder. Het ontwerp van Braem omvat niet alleen een woning met twee slaapkamers, een woonkamer en een garage met een oprijlaan, maar ook een driehoekig 4,5 meter hoog schildersatelier met een groot raam gericht op het noorden en met in het verlengde een “tuin der overpeinzingen”. Uiteindelijk wordt de woning niet gerealiseerd omdat Braem wegens verzetsdaden in 1942 wordt gearresteerd en De Roover uit angst voor de Duitse bezetter de plannen verbrandt. Enkele ontwerptekeningen worden wel bewaard in de Archives d’Architecture Moderne.

Bos te Zoersel, Carlo De Roover, 1947, olieverf op doek, 85 x 95 cm, Collectie Provincie Antwerpen, P/S 091,  foto: Jacques Sonck

Bos te Zoersel, Carlo De Roover, 1947, olieverf op doek, 85 x 95 cm, Collectie Provincie Antwerpen, foto: Jacques Sonck

Maar de liefde voor Zoersel neemt niet af. Tijdens en kort na de oorlog maakt De Roover talloze schetsen van de omgeving die als basis dienen voor zijn schilderijen. Bos te Zoersel is zo’n schilderij dat in 1947 tot stand komt en in 1966 door het Antwerpse provinciebestuur wordt aangekocht. Twee vrouwen – vermoedelijk de vrouw en de dochter van de kunstenaar – worden afgebeeld tijdens een wandeling. Dertig jaar later verwerft het provinciebestuur eveneens een voorbereidende tekening voor dit schilderij die dateert uit 1946.

Meisje en bomen, Carlo De Roover, 1946, bruin en zwart krijt op papier, 40,5 x 50 cm, Collectie Provincie Antwerpen, Foto Jacques Sonck

Meisje en bomen, Carlo De Roover, 1946, bruin en zwart krijt op papier, 40,5 x 50 cm, Collectie Provincie Antwerpen, Foto Jacques Sonck

En nog een tip: ga eens wandelen in de bossen van Zoersel. Rond deze tijd van het jaar zijn ze op hun mooist.

Nona en Els in Zoersel, oktober 2013

Nona en Els in Zoersel, oktober 2013

Langzaam bewegen

Tijdens De MODERNEN. Avant-garde bloggen curator Greta Van Broeckhoven en andere museummedewerkers geregeld over een aspect van de tentoonstelling. Deze week staat de langzame beweging in het werk van Pol Bury centraal. 

Pol Bury, 700 Points Blancs,  Lukas-Art in Flanders, foto Hugo Maertens, © Sabam

Pol Bury, 700 Points Blancs, Lukas-Art in Flanders, foto Hugo Maertens, © Sabam

Pol Bury was een belangrijk vertegenwoordiger van kinetische kunst in ons land. Hij voorzag zijn werken van elektromotoren waardoor ze heel traag bewogen. Die langzame beweging is in de loop der jaren zijn handelsmerk geworden. In 700 Points Blancs (1970) drijft zo’n motor 700 wimpers met witte bolletjes aan de uiteindes aan. Je moet heel goed – en lang – kijken om de beweging te kunnen zien. Het onderstaande filmpje geeft de trage beweging in het oeuvre van Bury heel mooi weer.

Untitled from Velma Bury on Vimeo.

Water in beweging

In een later stadium van zijn carrière ontwierp Bury tal van fonteinen waarbij stromend water de elektromotoren verving als aandrijvend principe. Je kan zijn fonteinen op verschillende locaties verspreid over de hele wereld zien. Ook in Antwerpen. Zo maakt de fontein Mei, 1981, die voor het Antwerpse provinciehuis staat, deel uit van de kunstcollectie van de provincie Antwerpen.

In 1983 zond Kunstzaken een interview uit met Bury naar aanleiding van een tentoonstelling van zijn werk in Lens Fine Art Gallery. Bury praat o.a. over zijn fascinatie voor de trage beweging en zijn fonteinen. Je kan het interview bekijken op de Cobra-website.