Red de kunstenaarsboeken van het KMSKA

Het KMSKA bezit een 70-tal kunstenaarsboeken, voornamelijk uit de jaren 1970. Na 40 jaar vertonen sommige van die boeken krasse, kreuken, scheuren, verkleuring en verzuring. Dankzij het Boekensteun kan ook jij het KMSKA helpen om zijn collectie kunstenaarsboeken in goede staat te bewaren en waar nodig te restaureren. KMSKA-bibliothecaris Ingrid De Pourcq gaat dieper in op één van de kunstenaarsboeken uit de museumcollectie: Neuzen/neuzen van Szukalski, dat ook dienst doet als campagnebeeld bij dit crowdfundingproject. 

Albert Szukalski, Neuzen/neuzen

Albert Szukalski, Neuzen/neuzen

Het campagnebeeld van  de actie Boekensteun voor de conservatie en restauratie van kunstenaarsboeken in de museumcollectie toont een pagina uit het boek Neuzen/neuzen van de Antwerpse schilder/beeldhouwer Albert Szukalski (1945-2000).

Tijdens de Biënnale van Venetië in 1970 nam Szukalski gipsen afdrukken van neuzen van kunstenaars die hij er ontmoette. Later kwamen de neuzen van vrienden en andere kunstenaars aan de beurt en ook zijn eigen neus. Dit was de aanleiding voor een tentoonstelling in het KMSKA het jaar daarop, van 9 januari tot 8 februari 1971. De gipsen afdrukken werden gereconstrueerd in rubber en aangebracht op portretfoto’s van diezelfde personen van de hand van zijn goede vriend en fotograaf Gerald Dauphin. Op de tentoonstelling stond de bezoeker dus “neus aan neus” met 28 portretten, die door de neus in reliëf driedimensionaal waren geworden. Via een drieluikspiegel confronteerde hij de bezoeker ook met zijn eigen beeld. Voor Szukalski was het meer dan een spielerei: hij nam niet alleen de mensen “bij de neus”, maar toonde hen tegelijk hoe ze echt zijn.

Van links naar rechts: Albert Szukalski, Roberthe Mestdagh en Paul Ibou  bij de opening van de tentoonstelling 'Facetten van de jonge Vlaamse Kunst' in het KMSKA  in 1971. (Foto: Archief KMSKA)

Van links naar rechts: Albert Szukalski, Roberthe Mestdag en Paul Ibou bij de opening van de tentoonstelling ‘Facetten van de jonge Vlaamse Kunst’ in het KMSKA in 1971. (Foto: Archief KMSKA)

De catalogus bij de tentoonstelling was een multiple in beperkte oplage (350 nummers) ontworpen door Paul Ibou. De 28 portretten hebben elk een uitsnijding op de plaats van een neus, en één neus in plastic steekt van achteren doorheen elk blad. Het is dus een boek in reliëf. Bovendien is elk portret in drie verdeeld, zodat je delen van de gezichten kunt combineren en nieuwe gezichten samenstellen.

Het campagnebeeld toont het portret van Frans Van Mechelen, Minister van Nederlandse Cultuur van 1968 tot 1972. Andere portretten in het kunstenaarsboek zijn van kunstenaars als Jef Verheyen, Paul Van Hoeydonck, Vic Gentils, Günther Uecker en Bram Bogart…, die ook met eigen werk in het museum aanwezig zijn.

Dankzij uw steun haalden we al 12% van het benodigde bedrag binnen om een papierrestaurator aan te stellen die de juiste zorgen kan toedienen aan de kunstenaarsboeken  van het museum. Dat is mooi, maar we hebben meer nodig om de eindmeet te halen. Steun ons vandaag nog en red de kunstenaarsboeken van het KMSKA.

Onwaarschijnlijk echte soundtrack 2/3

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Hij maakte ook een afspeellijst op Spotify met muziek die je om uiteenlopende redenen aan de tentoonstelling kan linken.

In concert- en populaire muziek van de jaren 20 en 30 kan je heel wat aanknopingspunten vinden met de schilderijen en prenten die je in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt te zien krijgt. De afspeellijst die ik samenstelde is uiteraard onvolkomen, eenzijdig en getuigt onvermijdelijk van mijn persoonlijke muzieksmaak. Luister, lees de korte toelichtingen die ik bij elkaar heb gesprokkeld en trek vervolgens naar de expo om daar de link met de kunstwerken zelf te ontdekken.

HERWIG TODTS

Eerder gaf Todts al toelichtingen bij andere nummers die aan bod komen in de afspeellijst. 

 

Francis Poulenc – Quatre Chansons pour enfants (FP 75)

Album cover Poulenc

Album cover Poulenc

Francis Poulenc (Parijs 1899 – 1963) studeerde piano. Als componist was hij autodidact. Voor de Eerste Wereldoorlog sloot hij vriendschap met avant-garde dichters als Guillaume Apollinaire. Voor de Ballets Russes van Serge Diaghilev componeerde hij in 1923 Les biches. Poulenc had een grote belangstelling voor muzikale vernieuwingen en werd bewonderd door Igor Stravinsky. Toch bleef hij trouw aan de tonale harmonie. In 1934 componeerde hij de Quatre Chansons pour enfants (FP 75) op teksten van Jean Nohain.

Hanns Eisler – No. 2. Notturno

Hanns Eisler (Leipzig 1898 – 1962) was een van de eerste leerlingen van Arnold Schönberg die gebruik maakte van de atonale twaalftonen-compositietechniek. Eisler vestigde zich in Berlijn. Hij werkte o.a. samen met Bertold Brecht. Zijn belangstelling voor het Marxisme groeide hand in hand met zijn liefde voor populaire muziek en jazz. Eisler schreef het Solidaritätslied e.a. socialistische strijdliederen. Hij verliet nazi-Duitsland in 1933 en vestigde zich in de Verenigde Staten waar hij als “the Karl Marx of Music”, tijdens de Koude Oorlog slachtoffer werd van de Commissie van on-Amerikaanse Activiteiten. Daarop vestigde hij zich in Oost-Duitsland.

Kurt Weill – The Song of Mandalay

Kurt Weill (Dessau 1900 – 1950 New York) was van meet af aan sterk geïnteresseerd in muziektheater en vond in Bertold Brecht en actrice Lotte Lenya de geschikte mensen om meermaals samen te werken. Weill combineerde een laatromantische muzikale opvattingen met een grote liefde voor variétémuziek en jazz. Met Bertold Brecht schreef hij Die Dreigroschenoper (1928), Happy End (1929) Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny ging in 1930 in Leipzig in première. Als auteur van “Entartete” muziek was voor Weill, een jood, geen toekomst in Duitsland. Hij werkte als componist van musicals en filmmuziek in de Verenigde Staten. The Song of Mandalay evoceert een prostitutiebuurt in de Birmese stad Mandalay.

Charles Remue – Ain’t She Sweet

Charles Remue (Brussel 1903 – 1971) bracht met de The New Stompers de eerste jazzplaat uit in België in 1927.Hij was geschoold als klarinettist aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Ain’t she sweet werd in 1927 gecomponeerd door Milton Ager.

Django Reinhardt – Bugle Call Rag

Django Reinhardt  (Jean Baptiste Reinhardt Liberchies 1910 – 1953 Fotainebleau) trok met zijn Sinti – of zigeuner – familie door Frankrijk en leerde gitaar spelen. Django werd aan zijn linkerhand verminkt in een brand wat hem aanzette tot het ontwikkelen van zijn eigen virtuoze gipsy jazz.

Reverend Gary Davis – I Belong to the Band – Hallelujah!

Reverend Gary Davis

Reverend Gary Davis

Reverend Gary Davis ( South Carolina 1896 – 1972) leerde in de loop van zijn kindertijd blues spelen. Blues was destijds hèt eerste muziekgenre bij uitstek van de Afro-Amerikaanse bevolking. De snelle ontwikkeling van deze nieuwe muziek zou het gevolg zijn van de afschaffing van de slavernij door Abraham Lincoln in 1863. Die leidde tot relatieve vrijheid en de ontwikkeling van een eigen ontspanningscultuur voor Afro-Amerikanen. Vanaf 1935 zou Rev. Gary Davis geregeld muziek opnemen voor de American Record Company. In 1937 werd hij dominee in de protestantse kerk van de Baptisten. Davis ontwikkelde een typische manier om op een gitaar te tokkelen die vanaf de jaren 60 zou worden herontdekt door jonge folk- en popmuzikanten.

Meer info: www.reverendgarydavis.com

Wordt vervolgd

Puzzelwerk op de museumwerf

Nog even en de eerste fase van de verbouwingen van het KMSKA kan worden afgerond. Daarom treft de aannemer al enkele voorbereidingen voor de tweede fase van het masterplan: de bouw van een nieuw museum IN het bestaande museumgebouw.

Eerder werden de vier grote patio’s in het museum klaargemaakt voor de bouw van het verticale museum van Kaan architecten. In die patio’s komen de vier zogenaamde poten van dat nieuwe museumvolume. Ter hoogte van de zolderverdieping zal één grote museumzaal die poten met elkaar verbinden als een soort van tafelblad op grote hoogte. Van buitenaf zal dit verticale museum niet zichtbaar zijn. Maar er zullen wel enkele verbindingen gemaakt worden tussen de oude en de nieuwe zalen. Ter hoogte van de Van Dyck- en Jordaenszaal bijvoorbeeld, de zaal die aan de monumentale Rubenszaal van het museum grenst.

In 800 stukken

Als voorbereiding op de constructie van de verbinding in deze zaal moest de aannemer aan één zijde de sierlijst verwijderen. De verschillende onderdelen van die sierlijst (800 afzonderlijke stukken in het totaal) werden vervolgens genummerd en veilig opgeborgen zodat ze bij de heropbouw van deze zaal opnieuw in elkaar gepuzzeld kunnen worden. Een stevig werkje dat fotografe Karin Borghouts voor het museum in beeld bracht.

Kom dat zien

Aan het einde van de zomer, voor het KMSKA start met de tweede fase van de verbouwing, kan je een bezoek brengen aan de werf en wel op zaterdag 23, zondag 24, zaterdag 30 of zondag 31 augustus. Een rondleiding duurt ongeveer 40 minuten en kost 5 euro per persoon. Wees er snel bij want het aantal tickets is beperkt. Draag gemakkelijke kledij bij je bezoek. Veiligheidshelm en veiligheidsschoenen zijn niet nodig. De locatie is helaas niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

Reserveren kan vanaf 16 juni via Info Cultuur, Wisselstraat 12 (hoek Grote Markt), 2000 Antwerpen, T 32 (0)3 338 95 85 (van dinsdag tot en met zaterdag tussen 11.00 en 17.45) of online via www.infocultuur.be

De weg naar het nieuwe depot

Het is zover! Het nieuwe interne depot in KMSKA is opgeleverd en – het moet gezegd – het ziet er geweldig uit.

Deze ruimte in het hart van het museumgebouw zal alle schilderijen herbergen die het KMSKA tijdens de volgende fases van de verbouwingen niet meer zullen verlaten. Denk bijvoorbeeld aan de kolossale werken van Peter Paul Rubens. Op vraag van het museum bracht fotografe Karin Borghouts zowel de afbraak van de oude atoomkluis als de opbouw van het nieuwe depot in beeld. Dat leverde enkele spectaculaire foto’s op. Een terugblik op de eerste grote fase van het masterplan.

Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak
Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf
Bijna klaarBijna klaarGloednieuwGloednieuwGloednieuwGloednieuw

De weg naar het nieuwe depot, a set on Flickr.

Op zaterdag 6 april 2013, nadat alle schilderijen een plaats gekregen hebben, kan je het depot bezoeken. Hou de website of de Facebookpagina van het museum in de gaten om te ontdekken hoe je een plaats kan reserveren.

Intussen op de museumwerf

Net voor de zomer maakte de aannemer de atoomkluis in het hart van het museumgebouw met de grond gelijk. In de ruimte die daardoor vrijkwam, bouwt hij dit najaar een gloednieuw museumdepot op. Daar zullen zo goed als alle schilderijen die het museum de komende jaren niet meer verlaten – denk bijvoorbeeld aan de grote werken van Peter Paul Rubens – een onderkomen krijgen. Daarnaast is er nog de trappenzaal- of De Keyserzaal – van het museum. Die wordt hermetisch afgesloten opdat de schilderijencyclus van Nicaise De Keyser er de komende jaren stofvrij kan blijven hangen.

Fotografe Karin Borghouts trok opnieuw naar het museum en legde er de opbouw van het nieuwe depot en het afsluiten van de trappenzaal vast. Daarna nam ze een kijkje in de andere museumzalen. Die worden stelselmatig klaargemaakt voor de sloopwerken die na de oplevering van het museumdepot op het programma staan.

Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf
Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf

Intussen op de museumwerf, a set on Flickr.

Pen, papier en plezier

Jongbloed! is de jongerencrew van het KMSKA. Jongbloeders zijn roekeloos en wild, gedreven en gestoord, hongerig en speels. Binnenkort pakken ze uit met een eigenzinnige digitale nieuwsbrief. Om zich voor te bereiden, volgden ze een workshop jongerencommunicatie. Jongbloedster Marie-Gabrielle werpt zich na de theorie meteen op de praktijk en blogt over wat ze tijdens de workshop beleefd heeft.

Pen, papier en plezier…Dat zegt genoeg! En ook een heleboel lekkere broodjes, de hoge plafonds van het museum en krakende oude stoelen.

Eerste Jongbloed!-schrijfsels

Eerste Jongbloed!-schrijfsels

We zijn begonnen met een klein namenrondje ‘à la facebook’. Mijn poging: “Marie-Gabrielle Verbergt is blij met de heropleving van het gentiaanblauwtje aan de Nederlands grens.” Jep, ik ben een milieubewuste kunstliefhebber. En gentiaanblauwtjes zijn prachtige vlinders. Een heel fijne manier om een nog fijnere avond te starten: we leerden elkaar wat beter kennen en konden direct aan de slag met onze pen.

Lotte geeft praktische tips & tricks

Lotte geeft tips & tricks

 
 Het uiteindelijke doel van de avond was ideeën bijeenscharrelen voor onze e-nieuwsbrief. We kregen van Lotte (onze workshop-begeleidster) de opdracht om in een kort tekstje uit te leggen wat Jongbloed! is. Jongens, dat was moeilijk! Veronique had even last van een writer’s block, Veerle van een teveel aan academische termen. 
Jongbloeders aan het werk

Veronique heeft een writer's block

Gelukkig kregen we meteen daarna feedback. En een heleboel tips! Dat ‘tippen’ heeft wel even geduurd. Ik geef het toe: soms was ik meer bezig met m’n droedels dan met de uitleg, maar hier enkele handige suggesties:

  • KISS: Keep It Short And Simple
  • Schrijven is schrappen. Smijt weg wat overbodig is.
  • één zin = één idee
  • ’1-2-3′-opsommingen werken het best (Maten, makkers, Maes!)

Nadien zijn we onze virtuele nieuwsbrief beginnen uitdenken. In groepjes van twee werkten we aan één thema dat zeker aan bod moest komen. Maar ik ga nog niet verklappen om welke thema’s het gaat!

Benieuwd naar de eigenzinnige e-nieuwsbrief van Jongbloed!? Schrijf je in op de website van het KMSKA en ontvang de eerste editie binnenkort in je mailbox.

Afscheid van het museum

Nico Van Hout is conservator in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen. In het onderstaande filmpje leidt hij je rond in het museum dat zich klaarmaakt voor een renovatie die in oktober 2011 zal starten en eind 2017 afgerond zal zijn.

Tekstversie filmpje

Rubens van de muur

Rubens van de muurRubens van de muurRubens van de muurRubens van de muurRubens van de muurRubens van de muur
Rubens van de muurRubens van de muur

Rubens van de muur, a set on Flickr.

Nu het museumgebouw gesloten is, loopt het Rubensproject van het KMSKA op volle toeren. Vandaag werden drie monumentale schilderijen van Peter Paul Rubens – twee met een gewicht tussen 600 en 800 kg en een met een gewicht tussen 400 en 600 kg – van de muur gehaald en omgedraaid. Het gaat om Aanbidding door de koningen, de Laatste communie van de heilige Franciscus en de Lanssteek. Medewerkers van het Rubensproject zullen de achterzijde van deze gigantische panelen de komende weken aan een materiaaltechnisch onderzoek onderwerpen. Ze willen de periode tussen de sluiting voor het publiek en de start van de renovatie gebruiken om het onderzoek rond deze werken af te ronden. Omdat ze simpelweg te groot zijn om te verhuizen, zullen de grote altaarstukken van Rubens tijdens de verbouwing in het museum blijven, veilig opgeborgen in een gloednieuw depot. Als gevolg daarvan kunnen onze wetenschappers ze tot 2017 niet meer bestuderen.

Wil je de voorkant van de drie schilderijen nog eens bekijken? Breng dan snel een virtueel bezoek aan de Rubenszaal!

Transport van een kunstwerk

Collectie in bewegingCollectie in bewegingCollectie in bewegingCollectie in bewegingCollectie in bewegingCollectie in beweging

Collectie in beweging, a set on Flickr.

Omdat de verbouwing van het museumgebouw bijna van start gaat, verhuizen de kunstwerken van het KMSKA naar andere musea en externe depots. Hier zie je hoe de werken verhuisd worden.

Foto’s: Karin Borghouts