“Dress to impress” voor Museumnacht in Onwaarschijnlijk Echt

Op zaterdag 2 augustus zetten de Antwerpse Musea de deuren weer wagenwijd open tussen 19.00 en 01.00 voor de – intussen – 10de editie van Museumnacht. Met de expo Onwaarschijnlijk echt dompelt het KMSKA je die avond onder in het nachtleven van de roaring twenties. Kom verkleed in ‘Jazz Age’-outfit naar de Koningin Fabiolazaal en geniet van een gratis ‘coupeke’ champagne. 

Henry Van Straten, De goochelaar, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet, Antwerpen – UNESCO Werelderfgoed’

Henry Van Straten, De goochelaar, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet, Antwerpen – UNESCO Werelderfgoed’

Na Wereldoorlog I leggen enkele kunstenaars zich opnieuw toe op vormen van realisme en illusionisme. Onderhuids blijft het modernisme echter aanwezig. Zowel in de vormgeving als in de keuze van het onderwerp: vaak grootstedelijk en surreëel of magisch-realistisch. Met werk van o.a. Carel WillinkPyke KochRaoul HynckesCharley Toorop en Henry Van straten. Ook het opwindende nachtleven van de ‘roaring twenties’ komt uitvoerig aan bod in de expo Onwaarschijnlijk echt. Tijdens deze feesteditie van de Museumnacht voeren opzwepende klanken uit de Jazz Age je mee naar de bruisende tijd van weleer.

Dress to impress

Niets zo leuk als je helemaal opkleden voor  een heerlijk avondje uit. Wie in ‘Jazz Age’-outfit naar de Koningin Fabiolazaal komt, wordt bovendien beloond met een gratis coupe champagne. Inspiratie vind je alvast op onderstaand Pinterestbord dat de KMSKA-medewerkers speciaal voor deze gelegenheid samenstelden.

Herman Teirlinck volgens Frits Van den Berghe

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt curator Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Op de museumblog gaat hij geregeld in op een aspect van de tentoonstelling. Vandaag staat hij stil bij de tekening die Frits Van den Berghe van Herman Teirlinck maakte.

De vormgeving van een visuele voorstelling of de stijl van een tekening, schilderij of beeld is afhankelijk van veel factoren. Er zijn mensen die geloven dat de stijl de tijd waarin het kunstwerk is ontstaan weerspiegelt of uitdrukt. Anderen geloven dat de persoonlijkheid, het temperament of zelfs het onderbewustzijn van de maker wordt uitgedrukt in de vormgeving van een beeld. Al te vaak vergeten we dat de stijl van een beeld afhankelijk kan zijn van twee andere factoren: de vaardigheid van de kunstenaar en de redelijke keuzes die hij kan maken. Frits Van den Berghe heeft in de loop van zijn artistieke bedrijvigheid diverse stijlen beoefend. Voor de Eerste Wereldoorlog schilderde hij prachtige laat-impressionistische, ietwat raadselachtige beelden. Na de oorlog kiest hij net zoals andere zogenaamde Vlaamse expressionisten voor een figuratieve post-kubistische of kubo-expressionistische kunst. Vanaf het einde van de jaren 1920 gaat hij irreële, soms groteske voorstellingen maken, waarvan de informele, wat experimentele vormgeving geassocieerd wordt met het surrealisme. Van den Berghe maakte karikaturen voor het socialistische dagblad De Vooruit en publiceerde samen met een collega van de krant, dichter Richard Minne, het stripverhaal Brieven van Pierken.

Gedeelde voorkeur voor artistieke vernieuwing

Herman Teirlinck (1879-1967) was een leeftijdsgenoot van Van den Berghe, maar hij vertoefde als leraar Nederlands van de Belgische prinsen en als raadsheer van de koningen Albert I, Leopold III en Boudewijn, in heel andere kringen. Teirlinck, als toneelschrijver, en Van den Berghe deelden wel een uitgesproken voorkeur voor artistieke vernieuwing. Teirlinck publiceerde geregeld en werd herhaaldelijk gevierd. Hij werd o.m. doctor honoris causa aan de Vrije Universiteit van Brussel in 1938. Er waren dus vele gelegenheden die een portret van de man konden rechtvaardigen. Omdat de vormgeving van een onderwerp vaak de functie volgt, koos Van den Berghe voor een natuurgetrouwe weergave van de gelaatstrekken, schaduwen die het volume beklemtonen, scherp getekende rimpels en gelaatsplooien en lichtreflecties op de onderlip, de neustop, de pupillen en de brillenrand, die het naturalisme versterken. Hoewel de omtreklijn van het gelaat, langs de wang ononderbroken doorloopt in de kraag van het hemd. Misschien wilde Van den Berghe zo herinneren aan het kunstmatige, tweedimensionale karakter van de tekening. Laat-realistische tijdgenoten van Van den Berghe, zoals Albert Van Dijck en andere zogenaamde animisten, zouden zoiets in ieder geval nooit doen.

Frits Van den Berghe, Portret van Herman Teirlinck, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

Frits Van den Berghe, Portret van Herman Teirlinck, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

Herman Teirlinck is uw man

Herman Teirlinck (1879-1967) nam in 1925 voor de eerste en enige keer deel aan de parlementaire verkiezingen in België. Hij kwam op voor de Liberale Volksbond Brussel. Op zijn verkiezingsaffiche roept hij de politieagenten van “Groot-Brussel” op om voor hem te stemmen.

“Ook voor U is het van beteekenis vertegenwoordigd te zijn door iemand die U waardeert en die uwe sympathie verdient! Herman Teirlinck is uw man. … een demokraat; een talentvol redenaar; een letterkundige van Europeesche bekendheid; een Hoogstaand kunstenaar. De politiek van Herman Teirlinck is vrede in den lande, vooruitgang en volksbeschaving …”

Teirlinck werd niet verkozen maar hij heeft (theaterliefhebbers weten dat) als niet-politicus meer gerealiseerd dan sommige politieke collega’s en concurrenten die toen wel een mandaat veroverden. Hij had geen talent voor het behalen van diploma’s. Hij heeft niettemin in het hoger onderwijs, als adviseur van de koningen Albert I en Leopold III en als verdediger van de culturele autonomie van Wallonië en Vlaanderen, een belangrijke rol gespeeld in België. Uitgeverij Manteau publiceerde van 1960 tot 1969 in 8 delen en meer dan 6000 bladzijden, alle verhalen, theaterteksten en essays die hij geschreven heeft.

Herwig TODTS

Een klein ja en een groot nee. Een blik op de autobiografie van George Grosz

In de expo Onwaarschijnlijk echt. Magisch realisme en nieuwe zakelijkheid brengt curator Herwig Todts neorealistische werken uit de collecties van het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet en het KMSKA samen. Vanaf vandaag is de expo een topstuk rijker: De schrijver Walter Mehring  van de hand van George Grosz. In dit blogbericht verdiept Todts zich in de autobiografie van de kunstenaar.

George Grosz, Portret van Walter Mehring, KMSKA, foto KMSKA/Lukasweb, © Sabam

George Grosz, Portret van Walter Mehring, KMSKA, foto KMSKA/Lukasweb, © Sabam

In 1925 of 1926 schilderde George Grosz het portret van zijn vriend Walter Mehring. Grosz is zonder meer een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Neue Sachlichkeit en het portret van Mehring is behoort met de werken van Severini, Pyke Koch en Charley Toorop tot topstukken in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt. Na een verblijf in de tentoonstelling Degenerate Art: The Attack on Modern Art in Nazi Germany, 1937 in de Neue Galerie in New York, keert het schilderij terug naar Antwerpen. Het is vanaf 4 juli een van de blikvangers in de tentoonstelling in de Koningin Fabiolazaal Antwerpen.

Cover van de autobiografie van Grosz

Cover van de autobiografie van Grosz

A little yes and a big no, dat is de titel van de autobiografie die de Duitse kunstenaar George Grosz in 1946 publiceerde in New York. (De Nederlandse vertaling, Privé-domein nr. 49, De Arbeiderspers 1978, is gebaseerd op een niet eigenhandige Duitse vertaling, aangevuld met een niet eerder gepubliceerd hoofdstuk over een ontgoochelend verblijf in communistisch Rusland in 1922). Grosz verliet zijn geboortestad Berlijn in 1932 en vestigde zich in Amerika. Pas in 1959 keerde hij op aandringen van zijn vrouw terug naar Berlijn. Enkele maanden later overleed hij daar op 66-jarige leeftijd.

Grosz in 1944 in zijn atelier in New York bij 'Caïn, Hitler in de hel'

Grosz in 1944 in zijn atelier in New York bij ‘Caïn, Hitler in de hel’

Artistiek gezien waren we destijds ‚dadaïsten. (…) Als dadaïsten hielden we ‘meetings’, waarbij we in ruil voor een paar mark entreegeld niets anders deden dan de mensen de waarheid vertellen, dat wil zeggen, ze de huid volschelden. We namen geen blad voor de mond. We zeiden: ‘U, ouwe hoop stront daar vooraan – ja, u daar met die paraplu, zakkenwasser!’ Of: ‘Zit niet te lachen stommeling!’ Zei er iemand iets terug, en natuurlijk deden ze dat, dan blaften wij op kazernetoon: ‘Bek houwen of je krijgt op je lazerij!’ (…) Dat deed snel de ronde en weldra waren onze meetings en zondagmiddagmatinees uitverkocht en afgeladen met zich amuserende en zich ergerende mensen. (…) We namen gewoon alles op de hak, niets was heilig voor ons, we spuugden op alles, en dat was dada. Het was noch mysticisme, noch communisme, noch anarchisme. Al die richtingen waren toch nog ergens uitgegaan van een programma. Maar wij waren het complete, pure nihilisme, en ons symbool was het niets, het vacuüm, het gat.

Tussendoor maakten we kunst. Maar meestal ging het zo dat de ‘kunst-act’ werd onderbroken. Nauwelijks begon bij voorbeeld Walter Mehring op zijn schrijfmachine te rammen en daarbij iets van eigen hand ten gehore te brengen, of daar kwam ik of Heartfield of Haussmann achter de coulissen vandaan het podium op en riep: ‘Ophouden! Je wilt die schaapskoppen daar beneden toch niets aan hun neus hangen wel?’”

De genadeloze, unieke combinatie van modernisme en maatschappijkritisch sarcasme die zo kenmerkend is voor een groot deel van het beeldend werk van George Grosz treffen we niet in zijn autobiografie. De kunstenaar beschrijft uitvoerig maar trefzeker en met veel talent en ironie de wereld die centraal staat in de tentoonstelling Onwaarschijnlijk echt.

Herwig TODTS

Op zondag 6 juli om 14.30 uur kan je aansluiten bij een rondleiding voor individuele bezoekers in Onwaarschijnlijk echt. Met een gids bezoek je de tentoonstelling en hou je ook halt bij dit boeiende portret van de hand van Grosz.

 

Avant-garden in beeld: dag 1

Geïnspireerd door de tentoonstelling De MODERNEN. Avant-garde , treedt Jongbloed! deze week buiten de grenzen van het museum. De jongerencrew van het museum exploreert en onthult nog tot en met zaterdag 6/7 de avant-garde in zijn eigen Avant-Garden, een voortuin waar de mooiste ideeën gezaaid worden en de wildste dromen groeien. Een beeldverslag van dag 1.

Langzaam bewegen

Tijdens De MODERNEN. Avant-garde bloggen curator Greta Van Broeckhoven en andere museummedewerkers geregeld over een aspect van de tentoonstelling. Deze week staat de langzame beweging in het werk van Pol Bury centraal. 

Pol Bury, 700 Points Blancs,  Lukas-Art in Flanders, foto Hugo Maertens, © Sabam

Pol Bury, 700 Points Blancs, Lukas-Art in Flanders, foto Hugo Maertens, © Sabam

Pol Bury was een belangrijk vertegenwoordiger van kinetische kunst in ons land. Hij voorzag zijn werken van elektromotoren waardoor ze heel traag bewogen. Die langzame beweging is in de loop der jaren zijn handelsmerk geworden. In 700 Points Blancs (1970) drijft zo’n motor 700 wimpers met witte bolletjes aan de uiteindes aan. Je moet heel goed – en lang – kijken om de beweging te kunnen zien. Het onderstaande filmpje geeft de trage beweging in het oeuvre van Bury heel mooi weer.

Untitled from Velma Bury on Vimeo.

Water in beweging

In een later stadium van zijn carrière ontwierp Bury tal van fonteinen waarbij stromend water de elektromotoren verving als aandrijvend principe. Je kan zijn fonteinen op verschillende locaties verspreid over de hele wereld zien. Ook in Antwerpen. Zo maakt de fontein Mei, 1981, die voor het Antwerpse provinciehuis staat, deel uit van de kunstcollectie van de provincie Antwerpen.

In 1983 zond Kunstzaken een interview uit met Bury naar aanleiding van een tentoonstelling van zijn werk in Lens Fine Art Gallery. Bury praat o.a. over zijn fascinatie voor de trage beweging en zijn fonteinen. Je kan het interview bekijken op de Cobra-website.

Plakken voor Permeke

Hang de affiche van de tentoonstelling De MODERNEN. Rondom Permeke op een mooie plaats en maak kans op een leuke prijs!

Plakken voor Permeke

Plakken voor Permeke

Als campagnebeeld voor De MODERNEN. Rondom Permeke koos het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen een prachtige houtsnede van Gustave De Smet. De affiche, op handig formaat 42 x 59 cm, is dan ook een hebbeding dat erg gegeerd was op de Cultuurmarkt. Daarom heeft het KMSKA extra exemplaren laten drukken. Vraag er online eentje aan of haal er eentje op in de infokiosk van het museum (Leopold De Waelplaats), in de Koningin Fabiolazaal (Jezusstraat 28 – vanaf 15/09) of in de leeszaal van onze bibliotheek (Lange Kievitstraat 137). Geef ze een mooi plekje waar iedereen ze kan zien: in de living, op kantoor, in de klas, op café in de wc…Maak er vervolgens een foto van en stuur die naar het KMSKA. We verzamelen alle inzendingen in een digitale Facebookgalerij. Elke week geven we een mooie prijs weg aan de persoon die ons de leukste foto bezorgt.

Bloggen rondom Permeke

Eind deze week opent De MODERNEN. Rondom Permeke, de derde tentoonstelling in een reeks over de moderne kunstcollectie van het KMSKA in de Koningin Fabiolazaal. 

De MODERNEN. Rondom Permeke campagnebeeld

De MODERNEN. Rondom Permeke campagnebeeld

In de tentoonstelling ontdek je werk van Constant Permeke én van zijn vrienden en tijdgenoten. Op deze blog zal curator Nanny Schrijvers elke week één aspect van de tentoonstelling uitdiepen. Zo kom je week na week meer te weten over de kunstwerken in de tentoonstelling, maar ook over de kunstenaars die ze maakten en de stijl die ze daarbij hanteerden. Bovendien krijgen alle werken die de curator bespreekt een plekje op het Pinterestbord van de expo die op die manier meteen ook digitaal voortleeft.

Vragen staat vrij!

Heb je vragen over de tentoonstelling of over wat je hier op deze blog gelezen hebt? Aarzel dan niet, stel ze gewoon! Dat kan als commentaar op een blogbericht, maar ook via Facebook of Twitter (#RondomPermeke). We horen ook graag hoe jij de tentoonstelling beleefd hebt.

Volg de discussie op Twitter, Facebook en Pinterest

De werkelijkheid van Karel Appel volgens Studio Oneindigheid

Op 4 augustus zetten de Antwerpse musea hun deuren open tussen 19.00 en 01.00 voor de Museumnacht. Speciaal voor het KMSKA werkt Studio Oneindigheid een uniek project uit voor de expo De MODERNEN. Kunst uit Nederland in de Koningin Fabiolazaal.

Studio wie?

Het Nederlandse kunstenaarscollectief Studio Oneindigheid zag een jaar geleden het levenslicht. De jonge kunstenaars Chaim van Luit, Joep Vossebeld, Charlotte Lagro, Guusje Sijbers en Jörg Theissen studeerden in 2011 af aan de afdeling Autonoom van de Academie Beeldende Kunsten in Maastricht. Ze wilden de invloed die ze op elkaar hadden tijdens hun studie – door goede gesprekken te voeren, kritiek te geven en te krijgen, ideeën en concepten te bespreken én samen uit te voeren – blijven uitoefenen ook nadat ze hun diploma op zak hadden. Dat was het begin van de oneindigheid.

Laat de Cobra in jou naar boven komen

Komende zaterdag, 4 augustus, nodigen de jonge kunstenaars van Studio Oneindigheid je uit om in de Koningin Fabiolazaal – in de Jezusstraat vlakbij de Antwerpse Meir – te komen schilderen in de sfeer van de Nederlandse Cobra-kunstenaar Karel Appel, één van de toppers uit de tentoonstelling Kunst uit Nederland. Die sfeer creëren ze door middel van livemuziek, penselen waarmee je enkel grote bewegingen kan maken, een gigantisch schilderspaneel en directe video-opnames die de bewegingen van de penselen registreren. Laat de Cobra – de kunststroming, niet de slang – in jou naar boven komen door te schilderen tussen, door en over de kunst van de andere bezoekers heen, zoals je in het onderstaand filmpje kan zien.

Hollandse avond

Appelen met Karel en kunst uit de kroketmuur. Hoor je het in Keulen donderen? Lees dan maar verder! Jongbloed!ers Ine Vermeylen, Lindy Fourrier en Judith Willems bloggen over de Hollandse avond in de tentoonstelling De MODERNEN. Kunst uit Nederland.

Zo’n 175 jongeren kwamen op donderdag 5 april langs op onze Hollandse Avond. Vele bezoekers appelden met Karel Appel en kregen geen kroket, maar een kunstwerkje uit de muur. We zinderen nog na, want het was een echt succes. Een dynamische avond waarop niemand zich verveeld heeft.

Een kleine kadering is misschien wel op zijn plaats: Jongbloed!, de jongerencrew van het KMSKA werkte voor de Hollandse avond samen met Blikopeners: de jongerenambassadeurs van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Het opzet was een gratis donderdagavond voor jongeren. Het idee hiervoor kwam als vervolg op de vorige Donderdagavond van de musea (in april 2011), die een groot succes was. Bovendien was het voor ons een uitgesproken moment om de handen nogmaals in elkaar te slaan met andere jongeren – die deze keer van over de grens kwamen!

Hollandse avond

Het resultaat was meer dan geslaagd. Onze praatpaalgidsen (1) vertelden wat meer over een kunstwerk in de tentoonstelling. Kunstenaar Karel Appel was de inspiratiebron voor een groot muurkunstwerk (2). Als kers op de taart mocht iedereen een kunstwerkje uit onze levensechte kroketmuur (3) halen. Op het einde van de avond waren die allemaal weg. Vooral Jongbloed!er Judith vond dit wel jammer. Want zij had stiekem die T-shirt Yannick Van Nuffelen (4) wel gewild!

Ps.: Was je erbij en heb je gebruik gemaakt van onze Hollandse Photobooth? Tag jezelf dan in het fotoalbum op onze Facebookpagina!

De MODERNEN. Kunst uit Nederland

Fotograaf Jesse Willems brengt De MODERNEN. Kunst uit Nederland in beeld.

De MODERNEN. Kunst uit Nederland toont – hoe kan het ook anders – Nederlandse kunst uit de 19de en de 20ste eeuw en dat in de Koningin Fabiolazaal in de Antwerpse Jezusstraat. Fotograaf Jesse Willems gunt je alvast een blik op de mooie dingen die je er ontdekken kan.

De MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit Nederland
De MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit Nederland
De MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit Nederland
De MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit NederlandDe MODERNEN. Kunst uit Nederland