Jongbloed!’s laatste wensen (bij Duo’s 2)

Op zaterdag 19 april neemt Jongbloed!, de jongerencrew van het KMSKA, afscheid van Duo’s 2 en dat – zoals dat hoort – in stijl. Jongbloed!-er Aude nodigt je persoonlijk uit voor het slotfeest.

Liefste bezoekers,

Jongbloed!-er AudeAan alle mooie verhalen komt een einde, zo ook aan onze dierbare tentoonstelling. Maar voor we ons verhaal besluiten met de woorden ‘eind goed al goed’, willen we samen met jullie de tentoonstelling uitwuiven in stijl. We starten ons slotfeest met een gesprek tussen kunsthistoricus Johan Pas en mediatheoreticus Arjen Mulder. We denken samen met hen nog een laatste keer na over thema’s als de informatiestroom van de 21ste eeuw, de invloed van die informatiestroom op kunst en de rol die kunst en musea kunnen spelen in de omgang met die informatiestroom. Vik Leyten (directeur marketing, communicatie en educatie van het KMSKA) en Jongbloed!-er Rosan Meijers leiden het gesprek in goede banen.

Vervolgens zorgt FREE GEDNEB, een collectief jonge, bezielde studenten van het conservatorium Brussel, voor muziek in het decor van onze expo. Verwacht je aan een smakelijke cocktail van experimentele jazz met een vleugje klassiek. Voel je nadien nog steeds de nood om je benen los te schudden? Jongbloed! staat in de inkomhal paraat met een bonte verzameling aan plaatjes om jou en je ritmegevoel van afleiding te voorzien.

Bucket list bij Duo's 2

Bucket list bij Duo’s 2

Tot slot nog een oproep om onze laatste wensen in vervulling te laten gaan. We stelden een bucket list samen die je mee kan afwerken voor het einde van onze teergeliefde tentoonstelling. Bekijk het kunstwerk van David Claerbout samen met iemand die David heet. Of draag een gedicht voor bij een van de kunstwerken,… Maar kom vooral gewoon nog eens een kijkje nemen en sluit samen met ons Duo’s 2 feestelijk af. Tot dan!

Liefs,

Jongbloed!

Bind eens een boek

Afgelopen zaterdag kon je in De Modernen. Duo’s 2 terecht voor een cursus boekbinden. Jongbloed!-er Tineke brengt verslag uit van hoe dat haar verging. 

Jongbloed!-er TinekeSoms ben ik als Jongbloed!-er zo enthousiast over onze activiteiten dat ik zelf wil meedoen. Zo organiseerden we dit weekend een workshop boekbinden in de publieksruimte van onze tentoonstelling De Modernen. Duo’s 2.  Het koste me bloed, zweet, tranen, inwendige vervloekingen, scheuren in mijn papier, naalden in mijn vingers, knopen in mijn touw en lijm op mijn kleren, maar mijn boekje is toch afgeraakt. Het ziet er misschien niet zo professioneel uit als het exemplaar van onze begeleidster Elsje Dezwarte, maar ik was toch ontzettend trots en ga het zeker nog eens proberen. Oefening baart kunst, nietwaar?

Tineke bracht de verschillende stappen van haar werkproces in beeld in onderstaand filmpje.

Ondertussen op de museumwerf: slijpen, hijsen en verbrijzelen

Dat het vooruit gaat op de museumwerf. De eerste fase van de verbouwingen -die voornamelijk sloopwerken omvat – zal in het najaar afgerond zijn. Daarna kan de bouw beginnen van o.a. het verticale museum van Kaan Architecten. De voorbije weken werden de patio’s middenin het museumgebouw alvast voorbereid op de bouw van dat verticale museum. De hoogste tijd dus om fotografe Karin Borghouts nog eens op pad te sturen.

Het nieuwe verticale museum van Kaan Architecten – dat in de tweede fase van de verbouwing gerealiseerd wordt – krijgt een plek in 4 bestaande patio’s die in de loop der jaren werden dichtgemaakt. Op dit moment worden die patio’s klaargemaakt voor de bouw van dat verticale museum. Het dak ging er eerder al af waarna de aannemer en zijn team de betonnen dakconstructies in de verschillende patio’s afbraken. Daar kwam best wat werk bij kijken.

Zo moest elke patio eerst worden volgebouwd met stellingen die de in stukken geslepen betonconstructie konden dragen tot ze door de torenkraan – die sinds mei vorig jaar in het hart van het museum staat – uit het gebouw kon worden geplukt. Daar verpulvert een graafkraan met betoncrusher de stukken en dat met minimale geluidsoverlast. De kraan heeft ongeveer een kwartier nodig om de stukken van 5 meter breed en 4 à 5,5 ton zwaar te verbrijzelen. Op deze manier wordt er per patio maar liefst 78 ton beton afgevoerd, 312 ton in het totaal dus.

Duo’s 2: Beweging in beeld

In De Modernen. Duo’s 2 presenteert Jongbloed! kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het museum. De jongeren werkten daarbij een geheel eigen concept uit rond verschillende thema’s in de verschillende ruimtes van de Koningin Fabiolazaal. In de eerste ruimte staat beweging centraal. Een thema dat Jongbloed!-er en filmstudente Eva in dit blogbericht met 2 filmpjes tracht te vatten. 

Jongbloed!-er Eva

Jongbloed!-er Eva

In onze tentoonstelling Duo’s 2 wandel je door verschillende ruimtes. In die ruimtes willen we je laten nadenken over begrippen als rust, ruimte, tijd en beweging. En ook over hoe je deze termen kan plaatsen ten opzichte van de veelheid aan informatie die we elke dag te verwerken krijgen door bijvoorbeeld het internet. 
Ik ga het proberen te hebben over wat beweging voor mij betekent. Een verplaatsing door ruimte en tijd of een groep mensen met de zelfde levensovertuiging, zoals Wikipedia ons zegt. Want ook ik gebruik het internet constant om mij te voeden met zinvolle en zinloze informatie.

Ik vind beweging zo’n ruim en abstract begrip. Ik denk aan veel, heel veel dingen, stromen, kleuren, ritme en verplaatsingen. Omdat ik met beelden beter kan verwoorden wat ik met zinnen niet kan vatten, wil ik jullie twee van mijn eigen filmpjes laten zien. Hopelijk duidt dat wat beweging voor mij betekent en kom je daardoor een beetje in de sfeer van onze eerste kamer.

Bedrijvenclub bezoekt Zeno X

De Bedrijvenclub is een apart onderdeel binnen de ‘Vrienden van het KMSKA’, specifiek gericht op bedrijven die het museum willen steunen. Leden van de bedrijvenclub worden nauw betrokken bij de activiteiten van het museum en kunnen ook deelnemen aan boeiende uitstappen en rondleidingen. Op 6 februari trokken ze naar Zeno X Gallery. Blanche Schoesetters is coördinator van de Vrienden en de Bedrijvenclub van het KMSKA en blogt over dit bezoek.

Blanche Schoesetters tijdens het bezoek aan Zeno X, foto: Jesse Willems

Blanche Schoesetters tijdens het bezoek aan Zeno X, foto: Jesse Willems

De Bedrijvenclub van de Vrienden van het KMSKA was op 6 februari te gast bij Zeno X Gallery, één van België’s meest gereputeerde hedendaagse kunstgalerijen met een netwerk dat reikt van New York tot Tokyo. De galerij startte begin jaren 1980 op het Antwerpse Zuid in twee herenhuizen tegenover het Museum. Vorig jaar verhuisde de galerij naar een stijlvol gerenoveerde oude melkfabriek in Borgerhout, waar hedendaagse kunstwerken volledig tot hun recht komen. Tot 22 februari loopt er nog een expositie met werken van Johannes Kahrs en Susan Hartnett.

Frank Demaegd van Zeno X, foto: Jesse Willems

Frank Demaegd van Zeno X, foto: Jesse Willems

Frank Demaegd, oprichter en bezieler van Zeno X, bood de leden van de Bedrijvenclub een boeiende kijk op het reilen en zeilen van de galerij. Die vertegenwoordigt inmiddels meer dan 20 hedendaagse kunstenaars, waaronder Michael Borremans, Raoul De Keyser en Marlene Dumas. De leden kregen ook een uitgebreid antwoord op vragen als: “Hoe wordt de prijs bepaald van een kunstwerk?”, “Welke strategie schuilt er achter de heterogene groep kunstenaars?”, “Hoe ontwikkelt de galerij haar internationaal netwerk?”, “Wat komt er allemaal kijken bij de opslag en het vervoer van kunstwerken?” en “Wat gebeurt er met kunstwerken die niet meteen verkocht geraken?”

Een leerrijke avond die werd afgesloten met een gezellige receptie.

The making of Duo’s 2: Zo bouw je een tentoonstelling op

Vanaf vandaag kan je de tentoonstelling Duo’s 2 bezoeken in de Koningin Fabiolazaal. Daarin presenteert Jongbloed!, de jongerencrew van het museum, kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA en dat op geheel eigen wijze. De jongeren hebben de voorbije maanden stevig doorgewerkt aan hun tentoonstellingsconcept, de bezoekersteksten, het campagnebeeld,…  De afgelopen week hebben ze hun tentoonstelling ook echt mee opgebouwd. Een beeldverslag!

Vingerverven

James Ensor schrok er tijdens het schilderen niet voor terug om zijn vingers vuil te maken.   

James Ensor, Vrouw op golfbreker, 1880, olieverf op doek,  30,7 x 22,6 cm, gesigneerd en gedateerd links onder: ENSOR 81, KMSKA inv. nr. 1853.

James Ensor, Vrouw op golfbreker, 1880, olieverf op doek, 30,7 x 22,6 cm, gesigneerd en gedateerd links onder: ENSOR 81, KMSKA inv. nr. 1853.

Kleuters en zelfs baby’s worden aangemoedigd om te vingerverven. Het zou de fijne motoriek stimuleren en de gevoeligheid van de vingers vertserken. Ook Ensor heeft geregeld bij het schilderen zijn vingers gebruikt. Al deed hij dat wellicht niet om de tastzin te stimuleren. In Vrouw op golfbreker uit 1880 heeft Ensor een groot deel van de grijsbruine opzetlaag met de duim bewerkt. Na een tijdje schildert hij, met een borstel, het witte van de parasol en het blauwe van de lucht, maar zo dat de afdrukken nog duidelijk zichtbaar zijn. En dat was de bedoeling, want stel als hij er onmiddellijk met de borstel was overgegaan, zouden de afdruklijntjes uitgeveegd en verdwenen zijn.

Vrouw op golfbreker (detail): richting van de lijnen, strijklicht (RL)

Vrouw op golfbreker (detail): richting van de lijnen, strijklicht (RL)

In een nieuw artikel voor het Ensor Research Project is restaurator Karen Bonne als een ware rechercheur op zoek gegaan naar vingerafdrukken van de kunstenaar. Ze laat van dichtbij zien hoe hij juist te werk ging.

Een kras op het schilderij!

Bij het horen van die woorden gaan er bij museummedewerkers meestal alarmbellen rinkelen, zeker wanneer het gaat om krassen in een verflaag.

Stilleven met chinoiserieën (detail)

Stilleven met chinoiserieën (detail)

Het onvoorzichtig hanteren van een schilderij, een rugzak van een onoplettende bezoeker,… – het kan leiden tot schade aan de verflaag, en dat proberen we dan ook ten allen koste te vermijden. Hetzij door het inschakelen van professionele art handlers. Of door het plaatsen van ‘afstandshouders’ in expositieruimtes.

Toch zijn er ook krassen die helemaal niet onder de noemer ‘schade’ te groeperen zijn, maar net een deel uitmaken van de techniek van de kunstenaar. James Ensor heeft doorheen zijn hele carrière gespeeld met het effect van krassen in de nog natte verflaag. Dat kan je bijvoorbeeld zien op bovenstaand detail van zijn Stilleven met chinoiserieën.

James Ensor, Stilleven met chinoiserieën, 1880, olieverf op doek, 101 x 81, KMSKA inv. nr.  2076.

James Ensor, Stilleven met chinoiserieën, 1880, olieverf op doek, 101 x 81, KMSKA inv. nr. 2076.

Restaurator Karen Bonne bespreekt de verschillende technieken die hij daarbij hanteerde in een artikel voor het Ensor Research Project op de website van het KMSKA.

E.L.T. Mesens: prins van de collage

Dit najaar kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de werken in de tentoonstelling of zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plekke kan zien. Deze week bekijkt Siska Beele een reeks van 4 bijzondere collages die een blik gunnen in de leefwereld van E.L.T. Mesens. 

In 1968 verwierf het museum vier collages van E.L.T. Mesens (Brussel 1903 – Brussel 1971). Eerder dat jaar waren ze te zien op de grote overzichtstentoonstelling 40 jaar levende kunst. Hulde aan Robert Giron in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Hoofdconservator van het KMSKA Walther Vanbeselaere was meteen enthousiast en zette de koop in gang.

“Ze zouden immers een wezenlijke verrijking van de verzamelingen van het Museum betekenen, te meer daar het Museum tot op heden geen enkel werk bezit van deze poëtisch gestemde surrealist, thans 65 jaar, en die op onze tentoonstelling “Kontrasten” met een hulde-zaal werd bedacht.” - (brief van Vanbeselaere aan de minister van Cultuur, 26 juli 1968, archief KMSKA)

Ook de kunstenaar was opgetogen met de aankoop.

“Ik ben zéér gelukkig dat deze vier werken  – die eigenlijk een werk uitmaken – aangekocht zijn door het eedele Antwerps Museum, zodat ik zeker mag zijn dat deze vier sombere en droevige bladzijden uit mijn gevoelsleven zullen tezamen blijven. Dat was de rede waarvoor ik deze werken weigerde te verkoopen aan de eene of de andere kunsthandel” -(brief van Mesens aan Vanbeselaere, 19 mei 1968, archief KMSKA)

Goodbye my beautiful darling

Maar wat maakt nu deze suite van vier collages zo bijzonder? In zijn plastisch werk portretteert E.L.T. Mesens zijn eigen leefwereld met een knipoog, nu eens subtiel en poëtisch, dan weer subversief en ironisch. Eind 1965, wanneer bij zijn knappe en geliefde vrouw Sybil Fenton leukemie wordt vastgesteld, wordt de toon echter zwaarmoedig. Mesens maakt een reeks sobere en sombere collages: Slecht voortekenMijn arme lieveling en Het geschenk van Stefan en Franceska Thamerson. De werken verbeelden de angst voor de ziekte, het diepe verdriet en de troost die hij bij vrienden vindt. Sybil Fenton sterft op 7 januari 1966. Dat jaar maakt de getalenteerde collagekunstenaar slechts één collage met de expliciete titel: Goodbye my beautiful darling.

Jan Kiemeneij in de Kerkstraat

Dit najaar kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de duo’s in de tentoonstelling of zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plekke kan zien. Deze week zoekt Bob Daems naar sporen van Jan Kiemeneij in het Antwerpse straatbeeld.

De buurt rond de Sint-Willibrorduskerk, pal op de grens tussen Antwerpen en Borgerhout, moet er in 1926 nog enigszins anders hebben uitgezien toen Jan Kiemeneij er de gevel van de schoenwinkel op de hoek van de Kerk- en de Lammekensstraat beschilderde volgens de principes van de ‘zuivere beelding’. De ingreep van Kiemeneij (1889-1981) veroorzaakte blijkbaar heel wat ophef in Antwerpen. De correspondent van de Franstalige Antwerpse krant Neptune was alvast niet opgezet met het initiatief. “Kinderen drijven er de spot mee, volwassenen kunnen nauwelijks hun verontwaardiging onderdrukken.” Dat is zowat de teneur van het korte artikel dat onder de spottende titel Style ultra-moderne op zaterdag 27 maart 1926 verschijnt op pagina 2 van Neptune.
De krant, die verscheen tussen 1907 en 1936 en een leespubliek vond binnen de Franstalige Antwerpse burgerij, vond het vooral ongehoord dat deze uiting van modernisme werd toegepast op “Een van die oude en eerbiedwaardige woningen die hun rode, door de tijd getaande pannendak nog hebben behouden.” Volgens de auteur was iedereen uiteraard vrij om zijn woning te beschilderen naar eigen smaak, maar, zo voegt hij er aan toe: “Dat belet niet dat men deze onzinnige kakofonie van kleuren mag betreuren, op de hoek van een vredige en pittoreske straat die naar de buitenwijken leidt en die haar eigenheid tot nu wist te behouden.”

Agressief oranje

Dankzij Neptune beschikken we nu wel over een vrij accurate beschrijving van de gevelbeschildering door Jan Kiemeneij: “Bizarre cirkels, kubussen in een agressief oranje, vierkanten in een fel geel, ruiten in hard blauw, vlekken in een opzichtig groen.” Allemaal “zeer ongepast”, aldus de auteur. De kleuren die hij beschrijft komen overeen met het kleurenpalet van Ballerina, een schilderij dat Jan Kiemeneij in 1920 maakte en dat nu te zien is op de tentoonstelling Duo’s. De twee werken markeren ook ongeveer begin en eindpunt van de eerste golf van abstracte schilders in Antwerpen.

Tijdens en vlak na de eerste wereldoorlog kwamen Belgische kunstenaars in aanraking met allerhande buitenlandse kunststromingen. Zo zijn in Ballerina de invloeden van het kubisme en futurisme duidelijk merkbaar. In de daaropvolgende jaren zou Kiemeneij evolueren naar een zuivere abstractie, mede onder invloed van stadsgenoten Michel Seuphor (1901-1999) en Jozef Peeters (1895-1960), uitgevers van het avant-gardistische tijdschrift Het Overzicht (1921-1925). Seuphor verkast in 1925 definitief naar Parijs, Peeters stopt in 1926 met schilderen en trekt zich met zijn gezin terug in zijn appartement aan de Gerlachekaai. Jan Kiemeneij legt zich voortaan toe op het subliem in beeld brengen van de Kalmthoutse heide.

Jan Kiemeneij, Duin en heide in bloei te Kalmthout, 1926, olieverf op paneel. Collectie Provincie Antwerpen, P/S 319, (schenking mevrouw A. Colpaert).

Jan Kiemeneij, Duin en heide in bloei te Kalmthout, 1926, olieverf op paneel. Collectie Provincie Antwerpen, P/S 319, (schenking mevrouw A. Colpaert).