Seringen voor kerst

Tijdens de tentoonstelling De MODERNEN. Rondom Permeke blogt curator Nanny Schrijvers elke week over één aspect van de tentoonstelling. Kerstbomen kan je er helaas niet zien. Seringen daarentegen wel.  

Jean Brusselmans, Seringen, 1934, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

Jean Brusselmans, Seringen, 1934, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

Het succes van de schilders vertegenwoordigd in de tentoonstelling kan niet gescheiden worden van de initiatieven van Kunst van Heden. Dat is een vereniging die in 1905 in Antwerpen gesticht werd. O.a. door de gebroeders François, Louis en Charles Franck. In 1911 organiseerde Kunst van Heden  in de Antwerpse Stadsfeestzaal al een tentoonstelling met werk van Permeke en De Smet. Daarnaast hebben leden van de vereniging herhaaldelijk werken geschonken aan het museum. Zoals Seringen van Jean Brusselmans in 1937.

Stilleven met versleten borduursel

Tijdens de tentoonstelling De MODERNEN. Rondom Permeke blogt curator Nanny Schrijvers elke week over één aspect van de tentoonstelling. Deze week laat ze Paul Haesaerts, een kunstcriticus uit de jaren 30 van de vorige eeuw aan het woord over Stilleven van Jean Brusselmans.

Jean Brusselmans, Stilleven, 1936, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

Jean Brusselmans, Stilleven, 1936, © KMSKA / Lukas-Art in Flanders vzw – foto Hugo Maertens, Aanvullende rechten: Sabam

In zijn schilderijen onderzoekt Jean Brusselmans de chaos in de wereld. Met ordening en constructie brengt hij die tot rust. Paul Haesaerts – zelf kunstenaar, maar vooral bekend als kunstcriticus en essayist – schrijft in 1937 het volgende over Brusselmans’ Stilleven:

“Eens ontdekte de schilder, onder de versleten bekleding van een oude canapé een nog erger versleten borduursel. Deze lap was voor hem een openbaring … Ligt de reden ervan niet hierin, dat de zeer markante tekening van de stof tegelijkertijd heftig en toch gebonden is, omdat ze van een strikte orde is, uitbundig en schitterend van kleur (oranje, vuur en goud) en toch ingehouden en gedempt (ingevat in donkerblauwe rechthoeken). Het lijken aanzienlijk vergrote moleculen, die door een reusachtige microscoop bekeken, laten zien met welke heftigheid zij leven… De schilder schijnt te zeggen: “Zo is de innerlijke samenstelling van mijn heelal” en het is niet alleen door middel van deze lap, dat hij ons zo toespreekt. Kijk eens naar de grote sneden preskop, of de enorme schijven bloedworst. Lijken ze niet op afbeeldingen uit boeken over geneeskunde, die de samenstelling van het bloed of van één of ander spierweefsel moeten verduidelijken?” 

Voor ik dit citaat las was het me nooit helemaal duidelijk waar die drukke achtergrond in dit Stilleven juist voor stond. Of hoe een banaal stukje versleten borduursel aan de basis kan liggen van zoveel moois.