De weg naar het nieuwe depot

Het is zover! Het nieuwe interne depot in KMSKA is opgeleverd en – het moet gezegd – het ziet er geweldig uit.

Deze ruimte in het hart van het museumgebouw zal alle schilderijen herbergen die het KMSKA tijdens de volgende fases van de verbouwingen niet meer zullen verlaten. Denk bijvoorbeeld aan de kolossale werken van Peter Paul Rubens. Op vraag van het museum bracht fotografe Karin Borghouts zowel de afbraak van de oude atoomkluis als de opbouw van het nieuwe depot in beeld. Dat leverde enkele spectaculaire foto’s op. Een terugblik op de eerste grote fase van het masterplan.

Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak
Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf
Bijna klaarBijna klaarGloednieuwGloednieuwGloednieuwGloednieuw

De weg naar het nieuwe depot, a set on Flickr.

Op zaterdag 6 april 2013, nadat alle schilderijen een plaats gekregen hebben, kan je het depot bezoeken. Hou de website of de Facebookpagina van het museum in de gaten om te ontdekken hoe je een plaats kan reserveren.

Hoe krijg je een atoomkluis klein?

De eerste grote uitdaging in het masterplan voor het nieuwe KMSKA is zonder twijfel de afbraak van de atoomkluis in het hart van het museumgebouw. Die werd in jaren 50 van de vorige eeuw gebouwd om de museumcollectie te beschermen tegen een kernaanval. Dat ze dus niet zomaar klein te krijgen is, spreekt voor zich. Maar waar een wil, man- en machinekracht is, is een weg. Geert Rondelez is projectleider bij Roegiers, de aannemer verantwoordelijk voor de eerste fase van het masterplan. Hij vertelt hoe hij en zijn team de kluis met de grond gelijk maken.

Dat het geen eenvoudige klus zou worden wist Rondelez al voor hij eraan begon. “In haar originele toestand bestond de atoomkluis uit zwaar gewapend beton – wapeningsstaven met een diameter van 40 mm waren eerder standaard dan uitzondering – dat langs de binnenzijde extra verstevigd was met stalen zwaluwstaartplaten. De constructie was 5,5 meter breed, 21 meter lang en 9 meter hoog. De korte zijden van de kluis waren 1,5 meter dik, de lange zijden 0,75 meter en de dakplaat had een gemiddelde dikte van 1,5 meter. Het totaalgewicht van de kluis bedroeg 2150 ton. Er zat 550 m3 gewapend beton in.”

De atoomkluis in haar originele toestand, voor de aanvang van de afbraakwerken

De atoomkluis in haar originele toestand, voor de aanvang van de afbraakwerken

Hoe begin je aan de afbraak van zo’n monster?

Voor de start van de afbraakwerken, moest de aannemer een toegangsweg tot aan de kluis creëren. Daarom is de vloer van één van de museumzalen uitgebroken.

Voor de start van de afbraakwerken, moest de aannemer een toegangsweg tot aan de kluis creëren. Daarom is de vloer van één van de museumzalen uitgebroken.

Geert Rondelez: “Voor we met de afbraakwerken konden starten, moesten we een toegangsweg tot aan de kluis creëren. Daarom hebben we de vloer van één van de museumzalen uitgebroken. Vervolgens moesten we een doorgang maken doorheen een gemetste muur van 1 meter dik. Die muur schermt de oorspronkelijke bomwerende stockageplaats van de kunstwerken af van de rest van het museum, wat meteen verklaart waarom hij zo dik is. De volgende stap was: bekijken welk type van machine we konden gebruiken. We waren daarbij afhankelijk van de breedte van de buitendeur. Omdat die beperkt was en we qua werkruimte in en rond de kluis ook al niet veel speling hadden, konden we enkel met twee minigravers van 3,5 ton aan de slag gaan.”

Hoe gingen jullie vervolgens te werk?

Met het vrijgekomen puin heeft de aannemer een berg gemaakt waarop de minigravers geplaatst konden worden. Omdat de machines maar tot 5 meter hoog kunnen reiken en de atoomkluis maar liefst 9 meter hoog is, moesten er een puinberg met een hoogte van minimaal 4 meter gemaakt worden

Met het vrijgekomen puin heeft de aannemer een berg gemaakt waarop de minigravers geplaatst konden worden. Omdat de machines maar tot 5 meter hoog kunnen reiken en de atoomkluis maar liefst 9 meter hoog is, moesten er een puinberg met een hoogte van minimaal 4 meter gemaakt worden

Geert Rondelez: “De afbraak moest bovenaan de centrale kopwand starten. Maar omdat er niet veel ruimte was tussen de atoomkluis en de oorspronkelijke bunker moesten we eerst een doorbaak door de zijwand, de tussenwand en de kopwand van de kluis maken om zo een route te creëren waarmee we de machines op de juiste startpositie konden krijgen. Los van de atoomkluis moest ook de vloer van de oorspronkelijke bunker afgebroken worden. Met het vrijgekomen puin hebben we een berg gemaakt waarop we de minigravers konden plaatsen. Omdat de machines slechts tot 5 meter hoog kunnen reiken en de atoomkluis maar liefst 9 meter hoog is, moesten we een puinberg met een hoogte van minimaal 4 meter voorzien. Vervolgens konden we de bovenste helft van de kluis – de dakplaat en de bovenkant van de muren –  afbreken. Naarmate de werken vorderden, gebruikten we de onderkant van de muren als keerwand die we volstapelden met puin om een werkplatform te creëren. Eens de afbraak van de bovenste helft voldoende ver gevorderd was, konden we één van de minigravers naar beneden verplaatsen en daar aan de afbraak van de onderste helft beginnen. Tijdens de afbraakwerken worden de wapeningsstaven continu weggebrand en manueel naar buiten gedragen. Naast de eigenlijke afbraak is er ook een constante afvoer van puin. Omwille van de beperkte doorgang naar buiten toe kunnen we ook daarvoor alleen met een kleine bobcat werken.”

Hoeveel % van de kluis is er intussen verwijderd?

Geert Rondelez: “Op dit moment hebben we 95 % afgebroken. Met behulp van de twee minigravers kunnen we per dag gemiddeld 16 m3 beton wegwerken. Ik verwacht dat de volledige afbraak van de bunker tegen 15 juni voltooid zal zijn.

Omdat de afbraak van een atoomkluis niet bepaald dagelijkse kost is, stuurden we fotografe Karin Borghouts naar de museumwerf. Daar legde ze vast hoe de aannemer en zijn team de kluis met de grond gelijk maken

Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak
Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak

Atoomkluis in afbraak, a set on Flickr.

Museum in ontmanteling

De medewerkers van de aannemer hebben een doorgang gecreëerd om het puin van de atoomkluis makkelijk af te voeren en snel en efficiënt bouwmateriaal aan te voeren.

De eerste fase van de verbouwing van het KMSKA omvat voornamelijk sloopwerken. Die zijn intussen volop aan de gang. De grootste uitdaging van het eerste deel van deze fase wordt ongetwijfeld de ontmanteling van de atoomkluis van het museum. Die werd in de loop van de jaren 50 – toen de Koude Oorlog volop woedde – gebouwd om de museumcollectie te beschermen tegen een mogelijke atoomaanval. In het nieuwe museum zal de vrijgekomen ruimte opgenomen worden in een gloednieuw depot. Dat depot zal aan alle moderne noden voor de opslag van kunstwerken voldoen. De kunstwerken die tussen 2013 en 2017 in het museum blijven, zullen er een veilig plekje krijgen.

De vloer eruit!

Momenteel bekijkt de aannemer welke methode hij het beste kan hanteren om de atoomkluis met wanden van 0,75 en 1,5 meter dik te ontmantelen. De voorbije weken heeft de bouwwerf in het museum echter niet stilgelegen. Zo hebben de medewerkers van de aannemer intussen een doorgang gecreëerd om het puin van de atoomkluis makkelijk af te voeren en snel en efficiënt bouwmateriaal aan te voeren. Ze hebben daarvoor een deel van de vloer uit de tentoonstellingszalen verwijderd en een kleine depotruimte afgebroken. Op deze plek komen overigens later de liften van het nieuwe museum.

Museum in ontmantelingMuseum in ontmantelingMuseum in ontmantelingMuseum in ontmantelingMuseum in ontmanteling

Museum in ontmanteling, a set on Flickr.