De weg naar het nieuwe depot

Het is zover! Het nieuwe interne depot in KMSKA is opgeleverd en – het moet gezegd – het ziet er geweldig uit.

Deze ruimte in het hart van het museumgebouw zal alle schilderijen herbergen die het KMSKA tijdens de volgende fases van de verbouwingen niet meer zullen verlaten. Denk bijvoorbeeld aan de kolossale werken van Peter Paul Rubens. Op vraag van het museum bracht fotografe Karin Borghouts zowel de afbraak van de oude atoomkluis als de opbouw van het nieuwe depot in beeld. Dat leverde enkele spectaculaire foto’s op. Een terugblik op de eerste grote fase van het masterplan.

Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak
Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf
Bijna klaarBijna klaarGloednieuwGloednieuwGloednieuwGloednieuw

De weg naar het nieuwe depot, a set on Flickr.

Op zaterdag 6 april 2013, nadat alle schilderijen een plaats gekregen hebben, kan je het depot bezoeken. Hou de website of de Facebookpagina van het museum in de gaten om te ontdekken hoe je een plaats kan reserveren.

Intussen op de museumwerf

Net voor de zomer maakte de aannemer de atoomkluis in het hart van het museumgebouw met de grond gelijk. In de ruimte die daardoor vrijkwam, bouwt hij dit najaar een gloednieuw museumdepot op. Daar zullen zo goed als alle schilderijen die het museum de komende jaren niet meer verlaten – denk bijvoorbeeld aan de grote werken van Peter Paul Rubens – een onderkomen krijgen. Daarnaast is er nog de trappenzaal- of De Keyserzaal – van het museum. Die wordt hermetisch afgesloten opdat de schilderijencyclus van Nicaise De Keyser er de komende jaren stofvrij kan blijven hangen.

Fotografe Karin Borghouts trok opnieuw naar het museum en legde er de opbouw van het nieuwe depot en het afsluiten van de trappenzaal vast. Daarna nam ze een kijkje in de andere museumzalen. Die worden stelselmatig klaargemaakt voor de sloopwerken die na de oplevering van het museumdepot op het programma staan.

Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf
Intussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerfIntussen op de museumwerf

Intussen op de museumwerf, a set on Flickr.

Hoe krijg je een atoomkluis klein?

De eerste grote uitdaging in het masterplan voor het nieuwe KMSKA is zonder twijfel de afbraak van de atoomkluis in het hart van het museumgebouw. Die werd in jaren 50 van de vorige eeuw gebouwd om de museumcollectie te beschermen tegen een kernaanval. Dat ze dus niet zomaar klein te krijgen is, spreekt voor zich. Maar waar een wil, man- en machinekracht is, is een weg. Geert Rondelez is projectleider bij Roegiers, de aannemer verantwoordelijk voor de eerste fase van het masterplan. Hij vertelt hoe hij en zijn team de kluis met de grond gelijk maken.

Dat het geen eenvoudige klus zou worden wist Rondelez al voor hij eraan begon. “In haar originele toestand bestond de atoomkluis uit zwaar gewapend beton – wapeningsstaven met een diameter van 40 mm waren eerder standaard dan uitzondering – dat langs de binnenzijde extra verstevigd was met stalen zwaluwstaartplaten. De constructie was 5,5 meter breed, 21 meter lang en 9 meter hoog. De korte zijden van de kluis waren 1,5 meter dik, de lange zijden 0,75 meter en de dakplaat had een gemiddelde dikte van 1,5 meter. Het totaalgewicht van de kluis bedroeg 2150 ton. Er zat 550 m3 gewapend beton in.”

De atoomkluis in haar originele toestand, voor de aanvang van de afbraakwerken

De atoomkluis in haar originele toestand, voor de aanvang van de afbraakwerken

Hoe begin je aan de afbraak van zo’n monster?

Voor de start van de afbraakwerken, moest de aannemer een toegangsweg tot aan de kluis creëren. Daarom is de vloer van één van de museumzalen uitgebroken.

Voor de start van de afbraakwerken, moest de aannemer een toegangsweg tot aan de kluis creëren. Daarom is de vloer van één van de museumzalen uitgebroken.

Geert Rondelez: “Voor we met de afbraakwerken konden starten, moesten we een toegangsweg tot aan de kluis creëren. Daarom hebben we de vloer van één van de museumzalen uitgebroken. Vervolgens moesten we een doorgang maken doorheen een gemetste muur van 1 meter dik. Die muur schermt de oorspronkelijke bomwerende stockageplaats van de kunstwerken af van de rest van het museum, wat meteen verklaart waarom hij zo dik is. De volgende stap was: bekijken welk type van machine we konden gebruiken. We waren daarbij afhankelijk van de breedte van de buitendeur. Omdat die beperkt was en we qua werkruimte in en rond de kluis ook al niet veel speling hadden, konden we enkel met twee minigravers van 3,5 ton aan de slag gaan.”

Hoe gingen jullie vervolgens te werk?

Met het vrijgekomen puin heeft de aannemer een berg gemaakt waarop de minigravers geplaatst konden worden. Omdat de machines maar tot 5 meter hoog kunnen reiken en de atoomkluis maar liefst 9 meter hoog is, moesten er een puinberg met een hoogte van minimaal 4 meter gemaakt worden

Met het vrijgekomen puin heeft de aannemer een berg gemaakt waarop de minigravers geplaatst konden worden. Omdat de machines maar tot 5 meter hoog kunnen reiken en de atoomkluis maar liefst 9 meter hoog is, moesten er een puinberg met een hoogte van minimaal 4 meter gemaakt worden

Geert Rondelez: “De afbraak moest bovenaan de centrale kopwand starten. Maar omdat er niet veel ruimte was tussen de atoomkluis en de oorspronkelijke bunker moesten we eerst een doorbaak door de zijwand, de tussenwand en de kopwand van de kluis maken om zo een route te creëren waarmee we de machines op de juiste startpositie konden krijgen. Los van de atoomkluis moest ook de vloer van de oorspronkelijke bunker afgebroken worden. Met het vrijgekomen puin hebben we een berg gemaakt waarop we de minigravers konden plaatsen. Omdat de machines slechts tot 5 meter hoog kunnen reiken en de atoomkluis maar liefst 9 meter hoog is, moesten we een puinberg met een hoogte van minimaal 4 meter voorzien. Vervolgens konden we de bovenste helft van de kluis – de dakplaat en de bovenkant van de muren –  afbreken. Naarmate de werken vorderden, gebruikten we de onderkant van de muren als keerwand die we volstapelden met puin om een werkplatform te creëren. Eens de afbraak van de bovenste helft voldoende ver gevorderd was, konden we één van de minigravers naar beneden verplaatsen en daar aan de afbraak van de onderste helft beginnen. Tijdens de afbraakwerken worden de wapeningsstaven continu weggebrand en manueel naar buiten gedragen. Naast de eigenlijke afbraak is er ook een constante afvoer van puin. Omwille van de beperkte doorgang naar buiten toe kunnen we ook daarvoor alleen met een kleine bobcat werken.”

Hoeveel % van de kluis is er intussen verwijderd?

Geert Rondelez: “Op dit moment hebben we 95 % afgebroken. Met behulp van de twee minigravers kunnen we per dag gemiddeld 16 m3 beton wegwerken. Ik verwacht dat de volledige afbraak van de bunker tegen 15 juni voltooid zal zijn.

Omdat de afbraak van een atoomkluis niet bepaald dagelijkse kost is, stuurden we fotografe Karin Borghouts naar de museumwerf. Daar legde ze vast hoe de aannemer en zijn team de kluis met de grond gelijk maken

Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak
Atoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraakAtoomkluis in afbraak

Atoomkluis in afbraak, a set on Flickr.

Een blik in het nieuwe depot in Kallo

Binnenkort opent het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen een gloednieuw extern kunstdepot in Kallo. Daar krijgen de kunstwerken die tijdens de renovatie van het KMSKA niet in het museumgebouw kunnen blijven een veilig onderkomen. Het depot voldoet aan de strengste normen op vlak van beveiliging en conservatie. Ook het restauratieatelier van het KMSKA krijgt er een plek zodat de restauratoren hun werk dicht bij de kunstwerken kunnen voortzetten tot aan de heropening van het museum eind 2017.
Momenteel zijn art handlers en museummedewerkers dan ook druk in de weer om de collectie van het Antwerpse Zuid naar Kallo te verhuizen. Fotograaf Jesse Willems stak samen met hen de Schelde over. Zijn fotoreeks gunt je een eerste exclusieve blik in het nieuwe depot en toont je hoe de collectie de komende jaren bewaard zal worden.

Bijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor Kallo
Bijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor Kallo
Bijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor Kallo
Bijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor KalloBijna klaar voor Kallo

Museum in ontmanteling

De medewerkers van de aannemer hebben een doorgang gecreëerd om het puin van de atoomkluis makkelijk af te voeren en snel en efficiënt bouwmateriaal aan te voeren.

De eerste fase van de verbouwing van het KMSKA omvat voornamelijk sloopwerken. Die zijn intussen volop aan de gang. De grootste uitdaging van het eerste deel van deze fase wordt ongetwijfeld de ontmanteling van de atoomkluis van het museum. Die werd in de loop van de jaren 50 – toen de Koude Oorlog volop woedde – gebouwd om de museumcollectie te beschermen tegen een mogelijke atoomaanval. In het nieuwe museum zal de vrijgekomen ruimte opgenomen worden in een gloednieuw depot. Dat depot zal aan alle moderne noden voor de opslag van kunstwerken voldoen. De kunstwerken die tussen 2013 en 2017 in het museum blijven, zullen er een veilig plekje krijgen.

De vloer eruit!

Momenteel bekijkt de aannemer welke methode hij het beste kan hanteren om de atoomkluis met wanden van 0,75 en 1,5 meter dik te ontmantelen. De voorbije weken heeft de bouwwerf in het museum echter niet stilgelegen. Zo hebben de medewerkers van de aannemer intussen een doorgang gecreëerd om het puin van de atoomkluis makkelijk af te voeren en snel en efficiënt bouwmateriaal aan te voeren. Ze hebben daarvoor een deel van de vloer uit de tentoonstellingszalen verwijderd en een kleine depotruimte afgebroken. Op deze plek komen overigens later de liften van het nieuwe museum.

Museum in ontmantelingMuseum in ontmantelingMuseum in ontmantelingMuseum in ontmantelingMuseum in ontmanteling

Museum in ontmanteling, a set on Flickr.

Het (bijna) lege KMSKA – deel 2

Fotografe Karin Borghouts wandelt nog een keer door de lege zalen van het KMSKA.

Terwijl de aannemer de benedenzalen van het KMSKA klaarmaakt voor de afbraak van de atoomvrije bunker zijn de bovenzalen van het museum zo goed als leeg. Op enkele uitzonderingen na. De kolossale werken van Rubens blijven – veilig ingepakt en op trillingsdempende mousse – in de Rubenszaal tot het nieuwe depot, dat op de plaats van de bunker komt, klaar is. Fotografe Karin Borghouts trok met haar toestel nog een keertje rond in de verlaten zalen.

Stof- en trillingsvrije box met RubenswerkenLege museumzaalLege museumzaalLege museumzaalLege museumzaalLege museumzaal

Welkom in de infokiosk

Heb je vragen over de verbouwing van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen? Of over de projecten die het museum tijdens de verbouwing organiseert? Dan kan je in de infokiosk op de Leopold De Waelplaats terecht.

Koen Van Thielen is medewerker Communicatie en bemant af en toe de infokiosk. In het onderstaande filmpje praat hij over de tentoonstellingsprojecten van het KMSKA en de renovatie van het museumgebouw.

Tekstversie filmpje