Afbraakwerken in het museum

Fotografe Karin Borghouts trekt op geregelde tijdstippen naar de museumwerf om er de voortgang van de verbouwingswerken vast te leggen. Eind september trok ze haar veiligheidsschoenen aan, zette ze haar helm op en maakte ze deze unieke werfbeelden. 

Ask A Curator!

Op woensdag 18 september 2013 beantwoordt het KMSKA al je museumvragen tijdens Ask A Curator Day

Logo Ask A Curator

Op woensdag 18 september is het weer Ask A Curator Day op Twitter. Gedurende 24 uur zullen curatoren van bijna 500 musea uit 34 landen de meest uiteenlopende vragen over musea, kunst, wetenschap,… beantwoorden en dat via Twitter. Een overzicht van de deelnemende musea vind je hier.

Ook de curatoren van het KMSKA staan klaar om jouw museumvragen te beantwoorden. Denk gerust even na over wat je hen altijd al eens had willen vragen. In de voormiddag zal Christine Van Mulders de binnenkomende vragen voor haar rekening nemen. In de namiddag neemt Nanny Schrijvers het van haar over.

Tweet je vraag naar @KMSKA voorzien van de hashtag #askacurator. Heb je geen twitteraccount, maar wel een boeiende vraag? Reageer dan onderaan dit bericht of geef ons een seintje via Facebook. We zorgen er dan voor dat jouw vraag onze twitterende curatoren alsnog bereikt.

Volg het KMSKA op Twitter en/of Facebook.

De zomer van Avant-garde

Tijdens De MODERNEN. Avant-garde bloggen curator Greta Van Broeckhoven en andere museummedewerkers geregeld over een aspect van de tentoonstelling. Deze week stellen we  – niet zonder trots – het zomerprogramma bij de tentoonstelling voor.

Het museum zet de zomervakantie in met Avant-garden. Een tuin vol experiment,  een heus kunstenfestival voor jongeren bij de expo in de Koningin Fabiolazaal. Jongbloed!, de jongerencrew van het KMSKA stelde een indrukwekkende line-up samen met optredens, ateliers, performances en veel leuks. Met Avant-garden treedt Jongbloed! van 2 tot en met 6 juli buiten de grenzen van het museum. De jongeren toveren het voetpad voor de Koningin Fabiolazaal in de Jezusstraat, vlakbij de Meir, om tot een publieke plek voor experiment en creatie, dialoog en debat, onderzoek en ontmoeting. Workshops en debatten, experimentele films, muziek, dans, typografie, poëzie en kunstwerken met nagels.

Volg Jongbloed! op facebook voor de laatste info over het programma. 

Vakantieateliers

Vakantieatelier in De MODERNEN. Avant-garde

Vakantieatelier in De MODERNEN. Avant-garde

Ook tijdens de vakantieateliers bij de expo zal experiment centraal staan. Kinderen van 5 tot 7 en van 8 tot 12  en jongeren van 12 tot 15 leren eerst op een andere manier kijken en ontdekken zo nieuwe dingen over moderne kunst. Vervolgens gaan ze in het atelier aan de slag om een experimenteel kunstwerk te maken.

Familierondleidingen

Tot slot kan je tijdens de zomermaanden opnieuw familierondleidingen in de tentoonstelling volgen. Alle (groot)ouders, tantes, nonkels, broers, zusjes en vrienden zijn welkom om samen met de gids kijk- en doeopdrachten op te lossen!

DOEN!

Tijdens De MODERNEN. Avant-garde bloggen curator Greta Van Broeckhoven en andere museummedewerkers geregeld over een aspect van de tentoonstelling. Vandaag heeft An Sijsmans – verantwoordelijke educatie – het over DOEN, een opdrachtenboekje voor alle leeftijden.

Het museum biedt bezoekers graag een houvast aan bij zijn tentoonstellingen. Die kan allerhande vormen aannemen, naar ieders wens: sommige bezoekers hebben voldoende aan een label naast de kunstwerken, andere lezen graag teksten of hangen liever aan de lippen van een museumgids. De vroegere audioguide bij de vaste collectie hebben we tijdens de sluiting opgeborgen, maar Jongbloed! experimenteerde in De Modernen al met een iPad-app. Voor gezinnen ontwikkelen we steeds een kijk- en doeboekje zodat ouders en kinderen de tentoonstelling samen actief kunnen beleven.

Maak de kunstwerken af

20130412-094705.jpg

Kunst actief beleven is een voorwaarde die de kunstenaars van de avant-garde, die we nu tonen in de Koningin Fabiolazaal, aan àlle bezoekers stellen. Zonder ervaring van de toeschouwer is hun kunst niet af. Daarom hebben we bij De MODERNEN. Avant-garde geen doeboekje gemaakt dat enkel gericht is op kinderen, maar eentje dat geschikt is voor alle leeftijden. De opdrachten nodigen uit om goed of langer te kijken, te associëren, te tekenen, te bewegen in de ruimte en met anderen over je ervaringen te praten of over de kunstwerken te discussiëren. Zo leer je op een ervaringsgerichte manier ook heel wat bij over de ideeën en de werkwijze van de avant-gardisten. Achteraan in het doeboekje is een wedstrijd opgenomen, gelinkt aan de kunstwerken in de tentoonstelling die gemaakt zijn met alledaagse materialen (denk aan de scheerapparaten van Arman of de spijkers van Uecker). Ook zin om thuis aan de slag te gaan met wat je in huis hebt? Stuur ons een foto van je eigen kunstwerk en maak kans op een mooie prijs.

Naast dit boekje DOEN kan je ook nog altijd kiezen voor een boekje LEZEN, om het verhaal van de curator bij de tentoonstelling te ontdekken. Aan ieder de keuze.

Stilte voor de (volgende) storm

Het depot is ingehuisd en ingehuldigd en de bezoekmomenten zijn voorbij. De stilte in het museum is weergekeerd. Voor even, want over enkele dagen begint de aannemer aan de volgende verbouwfase. We stuurden fotografe Karin Borghouts nog een laatste keer de lege bovenzalen in. Dat leverde beklijvend mooie beelden op.

De omgang met kunst in oorlogstijd (deel 4)

 De bezoekmomenten aan het nieuwe depot zijn intussen helemaal volzet. Bij het depotbezoek organiseert het museum een expo met als titel De omgang met kunst in oorlogstijd. Die toont o.a. beeldmateriaal uit het museumarchief. Omdat niet iedereen de expo zal kunnen zien lichten we op deze blog de komende dagen telkens een historisch beeld toe. 
Brief van hoofdconservator Walther Vanbeselaere aan de heer H. Jacobs, 29 mei 1958, over de bouw van een nieuwe betonnen kluis (atoombunker) in het hart van de bomvrije kelder van het museum - Archief KMSKA

Brief van hoofdconservator Walther Vanbeselaere aan de heer H. Jacobs, 29 mei 1958, over de bouw van een nieuwe betonnen kluis (atoombunker) in het hart van de bomvrije kelder van het museum – Archief KMSKA

Hoofdconservator Ary Delen ijverde de eerste jaren na de oorlog voortdurend voor het herstel van het museum en zijn collecties, maar het was Walther Vanbeselaere die vanaf 1948 het meeste kon realiseren. Eind 1945 werden de eerste 9 benedenzalen opnieuw in gebruik genomen, in de jaren nadien ook de bovenzalen. Van WO I had men gedacht dat dit de laatste oorlog was geweest. Na WO II, en in de context van de atoomdreiging, wilde men voorzien zijn op nieuwe aanvallen en zowel de burgers als het kunstpatrimonium beter veilig stellen. De overheid investeerde daarom in vier “schuilplaatsen” voor kunstwerken, een in Antwerpen en Mariemont, en twee in Brussel. Hierover is echter heel weinig informatie bewaard gebleven, allicht gedeeltelijk om redenen van geheimhouding. In een brief uit 1958 spreekt Vanbeselaere over een “zwaar betonnen kluis, binnen dezelfde bomvrije kelder” in het museum. Officiële jaarverslagen maken hier echter geen melding van. Het is deze betonnen kluis, of atoombunker, die in 2012 – niet zonder moeite – werd afgebroken, waardoor de ruime gewelfde kelder in ere werd hersteld. Deze ruimte zal in de toekomst dienen als gesloten depot voor een aanzienlijk deel van de schilderijen van het KMSKA.

De omgang met kunst in oorlogstijd (deel 3)

De bezoekmomenten aan het nieuwe depot zijn intussen helemaal volzet. Bij het depotbezoek organiseert het museum een expo met als titel De omgang met kunst in oorlogstijd. Die toont o.a. beeldmateriaal uit het museumarchief. Omdat niet iedereen de expo zal kunnen zien lichten we op deze blog de komende dagen telkens een historisch beeld toe. 
Foto van de inslag van een V-bom op de hoek van de Rogiersstraat en de Schildersstraat, 13 oktober 1944: het museumgebouw hield stand, maar er werden vele vensters en koepels vernield - Archief KMSKA

Foto van de inslag van een V-bom op de hoek van de Rogiersstraat en de Schildersstraat, 13 oktober 1944: het museumgebouw hield stand, maar er werden vele vensters en koepels vernield – Archief KMSKA

Na de bevrijding door de Britten op 4 september 1944 dacht men in Antwerpen dat het leed geleden was. In de vreugderoes begon men in het museum reeds schilderijen
uit de bomvrije kelder te halen en op te hangen voor een tentoonstelling met kunstwerken van de Belgische school van de 19e eeuw. Helaas. Op 13 oktober 1944 stortte een V-bom neer op een aantal huizen vlakbij het museum: in de buurt vielen vele doden en gewonden, in het museum sneuvelde het glaswerk van ramen en koepels en werden door de luchtdruk schilderijen weggeslingerd of door scherven beschadigd. Een schilderij van Evariste Carpentier werd onherstelbaar vernield, 52 andere liepen zware of minder ernstige schade op. Restaurator Cornelis Bender kreeg de opdracht om ze te restaureren. Hij was het ook die in de jaren na de oorlog de in het archief bewaarde foto’s van de beschadigde werken maakte. Aan de herstelde schilderijen werd eind 1951 een tentoonstelling gewijd. Het museum kreeg in de loop van de winter 1944-1945 ook nog onder andere V-bommen te lijden, zodat de binnenkant van het gebouw het volledig moest ontgelden: parketvloeren werden door het vocht kromgetrokken en muurbekleding, kroonlijsten en zolderingen vielen naar beneden. Deze herstellingen zouden tot begin jaren 1950 aanslepen.

Kolossale kunst verhuizen, doe je zo

De bezoekmomenten aan het nieuwe depot van het KMSKA zijn intussen helemaal volzet. Als troost voor diegenen die geen plaatsje konden bemachtigen – en als extra voor diegenen bij wie het wel gelukt is – tonen we in dit filmpje hoe de grote werken van Peter Paul Rubens een er een plekje kregen. Uniek én indrukwekkend!

De omgang met kunst in oorlogstijd (deel 2)

De bezoekmomenten aan het nieuwe depot zijn intussen helemaal volzet. Bij het depotbezoek organiseert het museum een expo met als titel De omgang met kunst in oorlogstijd. Die toont o.a. beeldmateriaal uit het museumarchief. Omdat niet iedereen de expo zal kunnen zien, lichten we op deze blog enkele historische beelden toe.

In april 1942 gaf de Duitse bezetter het bevel om de kostbaarste meesterwerken van het museum over te brengen naar een kasteel in de Ardennen, zogezegd om ze te beschermen tegen eventuele aanvallen van Britse vliegtuigen. De beheerraad van het museum besloot echter om de bomvrije kelder en de museumzalen te versterken met extra stellingen en schoorbalken en de belangrijkste schilderijen daar te houden. De kleinere, vervoerbare kunstwerken zou men verdelen over de kluizen van een aantal banken binnen Antwerpen.

Beschoten

In september werd toch een aantal schilderijen, samen met de kostbare verzameling boeken uit het legaat Nottebohm en met oude drukken en archiefstukken uit de belangrijkste stedelijke instellingen, naar het kasteel van Lavaux-Ste-Anne in de provincie Namen overgebracht. Na een schermutseling bij het kasteel – medio augustus 1944 -besloot men dat de daar geborgen collecties een betere schuilplaats moesten krijgen. Dat was mogelijk in de kelders van de Brusselse Nationale Bank. Bij het transport naar Brussel op 26 augustus 1944 werd de colonne vrachtauto’s beschoten door geallieerde vliegtuigen die dachten dat het om een Duits konvooi ging. Er vielen meerdere doden en gewonden. De schilderijen leden geen schade. De kisten met boeken uit het legaat Nottebohm werden wel door mitrailleurskogels doorboord en ook enkele oude veilingcatalogi liepen schade op.

De omgang met kunst in oorlogstijd

Volgend weekend kan je het gloednieuwe depot van het KMSKA bezoeken. Bij dat bezoek organiseert het museum ook een expo met als titel De omgang met kunst in oorlogstijd. Je kan er o.a. uniek beeldmateriaal uit het museumarchief zien. Op deze blog lichten we de komende dagen elke dag één historisch beeld toe. 
Beveiligingswerken anno 1939: “aflating” van een schilderij door de luiken in de Rubenszaal - Archief KMSKA

Beveiligingswerken anno 1939: “aflating” van een schilderij door de luiken in de Rubenszaal – Archief KMSKA

Nog voor de Duitse inval in Polen – op 26 augustus 1939 – was men in het museum begonnen met het afhaken van schilderijen om ze vervolgens een plaats te geven in de bomvrije kelder. Om de grote stukken uit de museumcollectie te bergen – voornamelijk de kunstwerken uit de Rubenszaal – maakte men gebruik van katrollen waarmee men de schilderijen door de vloerluiken langs de wanden tot in de stevig overwelfde kelderruimte liet zakken. Bij de recente verplaatsing van de schilderijen naar het nieuwe depot heeft het museum opnieuw gebruik gemaakt van de oorspronkelijke mogelijkheden van het gebouw om de grote schilderijen via de vloerluiken tot in de kelder te takelen. Dit leverde beelden op met een grote herkenbaarheid in vergelijking met de foto’s van bijna 75 jaar geleden.
Art handlers laten de schilderijen naar beneden zakken in het gloednieuwe interne depot - Foto Karin Borghouts

Art handlers laten de schilderijen naar beneden zakken in het gloednieuwe interne depot – Foto Karin Borghouts