De Handschoenmarkt door de ogen van Henri Leys

Dit najaar kan je in de Koningin Fabiolazaal de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen bezoeken. Daarin brengen curatoren Bob Daems en Siska Beele kunst uit de collecties van de provincie Antwerpen en het KMSKA samen. Op deze blog gaan ze dieper in op de duo’s in de tentoonstelling of  zoeken ze visuele gelijkenissen die verder gaan dan wat je ter plaatse kan zien. Siska Beele bijt de spits af en plaatst de studie Huizen op de Handschoenmarkt van Henri Leys uit 1866 naast een foto van de Handschoenmarkt zoals we ze vandaag kennen.  

Henri Leys, Huizen op de Handschoenmarkt (studie), (1866), KMSKA inv. nr. 1235, © Lukas - Art in Flanders VZW / Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, foto Hugo Maertens.

Henri Leys, Huizen op de Handschoenmarkt (studie), (1866), KMSKA inv. nr. 1235, © Lukas – Art in Flanders VZW / Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, foto Hugo Maertens.

In de negentiende eeuw is Henri Leys een van de meest invloedrijke schilders van het historisch genretafereel. Aanvankelijk maakte hij pastiches van zeventiende-eeuwse schilderijen. Later verkoos hij taferelen uit de zestiende eeuw, de gouden eeuw van Antwerpen en zijn favoriete tijdperk. Met heel veel zorg probeert hij een nauwkeurig beeld van het oude Antwerpen weer te geven.

De Handschoenmarkt vandaag

De Handschoenmarkt vandaag

Voor de achtergrond van een van zijn populairste schilderijen vond hij inspiratie op de Handschoenmarkt, het plein voor de kathedraal van Antwerpen. Als je er opkijkt in de richting van de souvenirwinkeltjes en eethuisjes zie je bijna hetzelfde als Leys in 1866: de gevels van de Handschoenmarkt aan de zuidkant, in feite de achtergevels van de Oude Koornmarkt. De oude huisjes schilderde hij heel precies na. Rechte, smalle structuren, die elkaar ritmisch afwisselen, hier en daar een trapgevel, alles in bruine en grijze tonen en enkele blauwe en rode accenten.

Henri Leys, De mis is uit, 1866, KMSKA inv. nr. 1370, © Lukas - Art in Flanders VZW / Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, foto Hugo Maertens.

Henri Leys, De mis is uit, 1866, KMSKA inv. nr. 1370, © Lukas – Art in Flanders VZW / Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, foto Hugo Maertens.

Op het definitieve schilderij De mis is uit vormen de middelste geveltjes van de studie samen met een kerk, geïnspireerd op de Gratiekapel, het decor voor een stoet van rijke burgers die de kerk verlaten. Het schooiertje dat vogeltjes te koop aanbiedt gunnen ze geen blik. In tegenstelling tot de oude huizen van de Handschoenmarkt en Oude Koornmarkt is de Gratiekapel uit het Antwerpse straatbeeld verdwenen. Ze bevond zich op de hoek van de Gratiekapel- en de Prinsstraat en werd in 1882 gesloopt.

Kijken en verder kijken

Vanaf morgen (21/9) kan je in de Koningin Fabiolazaal terecht voor de tentoonstelling Duo’s in de exporeeks De Modernen.

20130920-131234.jpg

Bob Daems en Siska Beele, de curatoren van de expo, plaatsen kunstwerken uit de rijke – maar zelden getoonde – collectie van de provincie Antwerpen naast werk uit de moderne kunstcollectie van het KMSKA. Ze selecteerden 65 werken van 50 kunstenaars. De keuzes die ze maakten zijn erg visueel: kijken en vergelijken staan voorop, chronologie en stijlstromingen zijn niet aan de orde.

Op de museumblog zullen ze wekelijks ‘verder’ kijken. Door boeiende verhalen bij de kunstwerken te delen en, waar dat kan, nieuwe visuele verbanden te leggen. Ook met zaken die op het eerste gezicht niet meteen iets met de tentoonstelling te maken hebben.

Ook Jongbloed!, de jongerencrew van het museum, zal de komende maanden bloggen over de tentoonstelling . De jongeren gaan immers actief aan de slag met de getoonde kunstwerken om er vanaf 1 februari 2014 hun eigen verhaal mee te vertellen. Hoe ze daarbij te werk gaan? Volg het op deze blog.

Ask A Curator!

Op woensdag 18 september 2013 beantwoordt het KMSKA al je museumvragen tijdens Ask A Curator Day

Logo Ask A Curator

Op woensdag 18 september is het weer Ask A Curator Day op Twitter. Gedurende 24 uur zullen curatoren van bijna 500 musea uit 34 landen de meest uiteenlopende vragen over musea, kunst, wetenschap,… beantwoorden en dat via Twitter. Een overzicht van de deelnemende musea vind je hier.

Ook de curatoren van het KMSKA staan klaar om jouw museumvragen te beantwoorden. Denk gerust even na over wat je hen altijd al eens had willen vragen. In de voormiddag zal Christine Van Mulders de binnenkomende vragen voor haar rekening nemen. In de namiddag neemt Nanny Schrijvers het van haar over.

Tweet je vraag naar @KMSKA voorzien van de hashtag #askacurator. Heb je geen twitteraccount, maar wel een boeiende vraag? Reageer dan onderaan dit bericht of geef ons een seintje via Facebook. We zorgen er dan voor dat jouw vraag onze twitterende curatoren alsnog bereikt.

Volg het KMSKA op Twitter en/of Facebook.

Ensor in valse kleuren

Met het Ensor Research Project wil het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen het centrum voor kunsthistorisch en materiaaltechnisch onderzoek van het oeuvre van James Ensor worden. De onderzoekers van het project zullen regelmatig artikels met hun bevindingen publiceren.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

De augurk die vooraan op de tafel ligt in Bloemen en groenten is rood? En de blauwe achtergrond links is niet meer blauw maar rood gevlekt? De rode kersen zijn net olijven? Het is een valse-kleurenbeeld. De techniek om valse-kleurenbeelden, of false colour-beelden, te maken is bedacht in de astronomie. De foto’s die astronomen van het heelal maakten waren vrijwel grijs en varieerden van zwart tot wit. Het blote oog kon niet veel zien of begrijpen. Om de beelden meer leesbaar te maken gaf men nieuwe of valse kleuren aan die verschillende grijzen zodat er informatie over het de samenstelling en eigenschappen van het gefotografeerde “zichtbaar” werd.

Extra signatuur

Deze manier van werken wordt ondertussen gebruikt bij satellietfoto’s maar ook voor het kunsthistorisch onderzoek zijn er grote voordelen. Kleuren, pigmenten en andere materialen reageren verschillend, (en dus letterlijk) op een andere golflengte. “Valse”, en voor ons zichtbare, kleuren worden toegekend aan specifieke golflengtes en zo worden bepaalde grondstoffen zichtbaar voor het gewone oog en zien we meer. Zoals een extra signatuur op dit schilderij.

James Ensor, Bloemen en groenten (false colour-beeld)

James Ensor, Bloemen en groenten (false colour-beeld)

Op de museumwebsite gaat onderzoeker Adri Verburg dieper in op de false colour-techniek