Grote verhuismanoeuvres

Een nieuwe plek voor de bibliotheek en het archief van het KMSKA.

Tijdens de renovatie van het museumgebouw gaat de werking van het KMSKA onverminderd voort. Zo verhuisden ook de bibliotheek en het archief vorige maand naar een nieuwe locatie. De meeste publicaties gingen naar een extern depot en op het Antwerpse Kievitplein werd een nieuwe leeszaal ingericht. Een complete bibliotheek verhuizen is op z’n minst spectaculair. Daarom legden medewerkers van de bibliotheek de verhuis nauwgezet vast.

Verhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheek
Verhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheekVerhuis bibliotheek

Verhuis bibliotheek, a set on Flickr.

Terug in de tijd (deel 3)

In november is het zover. Dan stelt de aannemer zijn werf op en kan de renovatie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen beginnen. Daarmee gaat het KMSKA de grootste verbouwing uit zijn geschiedenis tegemoet. Met deze rubriek blikken we vandaag een laatste keer terug op het rijke verleden van het museumgebouw.

Begin jaren 90 was er opnieuw een poging om het museum uit te breiden. Maar omwille van een gebrek aan financiële middelen kwamen er enkel nieuwe depotruimtes, een prentenkabinet, nieuw sanitair en een nieuwe cafetaria. Ondanks alle voorgaande ingrepen is het gebouw aan het begin van de 21ste eeuw aan een grondige opknapbeurt toe. Ook vandaag nog kampt het museum met dezelfde problemen. Het barst uit zijn voegen omdat de collectie is blijven groeien terwijl heel wat museumzalen een andere functie hebben gekregen. Bovendien zijn de technische installaties, die uit 1977 dateren, verouderd. Bij de verbouwing van het museum in de jaren 70 werd er ook nog eens asbest gebruikt. Gelukkig is er nooit gevaar geweest voor bezoekers of personeel, maar toch is het belangrijk dat het asbest tijdens deze verbouwing verwijderd wordt.

Maquette van het nieuwe KMSKA volgens Claus & Kaan Architecten

Maquette van het nieuwe KMSKA volgens Claus & Kaan Architecten

In 2003 schreef de Vlaamse bouwmeester een open oproep uit. De opdracht luidde als volgt: “Een museumgebouw van het einde van de19de eeuw restaureren, aanpassen en verbouwen tot een hedendaags museumgebouw dat beantwoordt aan de eigentijdse noden van het museumbeheer.” De overheid vroeg om een masterplan op te maken dat “tegemoet komt aan de eerste prioriteit van veiligheid en klimaatbeheersing van de collectie, maar tegelijk rekening houdt met toekomstige investeringen voor publiekswerking en personeelsruimte.” In 2004 kreeg het Nederlandse bureau Claus en Kaan Architecten de opdracht om dat masterplan te ontwikkelen. Eind 2006 stelt het bureau een plan in 5 fases voor. Om budgettaire redenen werd het masterplan herwerkt tot twee fases. De zaken die moesten sneuvelen zijn een multifunctionele ruimte op het dak, de realisatie van extra kantoorruimtes, de restauratie en het herstel van de gevel en de aanleg van de tuin. Fase 1 van het masterplan start in de loop van november met de bouw van een nieuw intern depot voor de kunstwerken. Om dat depot te kunnen bouwen, wordt eerst de oude atoombunker gesloopt. Nadat de nieuwe depotruimte opgeleverd is, kunnen de sloopwerken in de rest van het gebouw en de sanering van asbest van start gaan. In fase 2 volgt het herstel van de oorspronkelijke museumroute en de uitbreiding van het museum door de vroegere binnenplaatsen op te trekken en met elkaar te verbinden. Zo kan een nieuw ‘verticaal’ museum ontstaan. Het project zal klaar zijn in het najaar van 2017. Het is de grootste verbouwing die het museum in zijn geschiedenis heeft gekend. De Vlaamse Gemeenschap investeert 44 miljoen euro in dit project. De concrete uitwerking gebeurt in overleg tussen het Fonds Culturele Infrastructuur FoCI (de bouwheer namens de Vlaamse Gemeenschap), het KMSKA (de gebruiker van het gebouw) en het Agentschap voor Facilitair Management Afdeling Gebouwen (de adviseur bij de verbouwing).

Terwijl het museum dicht is, blijven de kunstweken van het KMSKA dichtbij. Zo is een aanzienlijk deel van de collectie intussen te zien op tal van locaties in Antwerpen, Vlaanderen en iets verder weg.

Terug in de tijd (deel 2)

In november is het zover. Dan stelt de aannemer zijn werf op en kan de renovatie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen beginnen. Daarmee gaat het KMSKA de grootste verbouwing uit zijn geschiedenis tegemoet. Met deze rubriek blikken we de komende drie weken terug op het rijke verleden van het museumgebouw.

In 1904 – slechts 14 jaar na de opening van het museumgebouw – komt voor het eerst de vraag om het museum uit te breiden. Zo wou men o.a. de vier binnenplaatsen van het museum mee opnemen in het gebouw. 23 jaar later worden de vier, intussen overkoepelde ruimtes, in gebruik genomen. De eerste verbouwing van het museum is een feit. De zuilen in de museumzalen, de ramen naar binnen toe en de stenen vloeren van de binnenplaatsen verdwijnen.

Oorlogsschade in het museum

Oorlogsschade in het museum bij de ontploffing van een Duitse V-bom op 13 oktober 1944

Na WOII volgt een tweede verbouwing, voornamelijk om de oorlogsschade te herstellen. Het schrijnwerk en de parketvloer is dringend aan vervanging toe, het glazen dak wordt hersteld en de museumzalen worden opnieuw bekleed en geschilderd. In 1963 schakelt het museum voor zijn centrale verwarming over van kolen op stookolie. Voor het eerst worden er museumzalen opgeofferd ten voordele van een schilderijendepot, een voordrachtzaal, een bibliotheek en een cafetaria. Ook de goederenlift van het museum dateert uit deze periode. Voor de grote Rubenstentoonstelling van 1977 worden enkele essentiële gebreken aangepakt. Het museum krijgt elektrische verlichting in de museumzalen, klimaatregeling en branddetectie. Daarnaast worden ramen en kroonlijsten vervangen en vloeren en deuren hersteld. Tot slot kwam er een nieuwe bekleding en een nieuw ophangsysteem en werd de buitengevel gerestaureerd.

Grote werken in het MAS

Luide boormachines, vuile verfborstels en een massa stof vlogen vorige week rond in het MAS. Is na het KMSKA nu ook het Museum Aan de Stroom aan het renoveren? Nee hoor, maar als het aan ons ligt, gaat het dak er binnenkort wel af. Door Tineke Thielman voor Jongbloed!

Jongeren zijn aan het boren

Samen met Mas in jonge handen is Jongbloed! volop bezig met de voorbereidingen van MASKED, de slotavond van de Donderdagavonden van de musea. Een keer per week toveren we het atelier van het MAS om tot een heuse werkplaats waar wij ons goesting kunnen doen. In de ene hoek zijn we druk aan het boren om een gigantisch kunstwerk uit het Rubenshuis te bewerken, aan de andere kant beschilderen en bekladden we het M HKA.

Jongbloeder aan het haken

Terwijl het ene duo stof in het rond laat vliegen, haakt het andere er vrolijk op los nadat het net wat broodjes achter de kiezen heeft. Ondertussen meten we naar hartenlust materialen op die we bewerken en vastkleven aan andere – ondefinieerbare – materialen.

Jongeren aan het werk in het atelier van het MAS

Benieuwd naar het resultaat ? Kom ons op 27 oktober vanaf 17.00 bezoeken in het MAS. Jan, Piet, Joris én Korneel zullen in ieder geval aanwezig zijn. Jij toch ook?

Terug in de tijd

In november is het zover. Dan stelt de aannemer zijn werf op en kan de renovatie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen beginnen. Daarmee gaat het KMSKA de grootste verbouwing uit zijn geschiedenis tegemoet. Met deze rubriek blikken we de komende drie weken terug op het rijke verleden van het museumgebouw.  

Plan museumgebouw

Op dit plan van Winders en Van Dijk zie je duidelijk dat het museum gebouwd is op de funderingen van het Zuidkasteel

In de 19de eeuw was het Antwerpse Zuid alles behalve een trendy plek. Het was een verlaten stuk grond, ver van de stad en ver van de academie waar de museumcollectie tot stand kwam als studiecollectie voor toekomstige kunstenaars. Weinig mensen weten dat het museumgebouw eigenlijk bovenop de resten van het Zuidkasteel staat. Die citadel, die de hertog van Alva in de 16de eeuw liet bouwen, was niet alleen een onderdeel van de verdedigingsgordel rond Antwerpen. Ze moest ook de Antwerpenaren die destijds in opstand kwamen tegen de Spaanse overheersing in toom houden. In 1864 werden de Spaanse vestingsmuren (ter hoogte van de huidige leien) gesloopt. Tien jaar later volgde het Zuidkasteel. Zo kwam er plaats vrij voor een gloednieuwe wijk waar de stad meteen een nieuw museum inplande.

Plan museumgevel

Het ontwerp voor de Museumgevel van Winders en Van Dijk

Vanaf die eerste plannen was de inzet groot. De stad organiseerde een architectuurwedstrijd met een oproep onder de Belgische bouwmeesters. Een jury met negen leden (vertegenwoordigers van de stads- en staatsoverheid) oordeelde over de ingezonden voorstellen. Daarnaast werd er een behoefteplan uitgetekend en een uitgebreid advies geformuleerd. Stad en staat hadden voor het prestigieuze bouwproject elk de aanzienlijke som van 1 miljoen Belgisch frank (ongeveer 25000 euro) over. De juryleden maakten ook een studiereis naar de gloednieuwe Duitse musea in Berlijn. Uiteindelijk wonnen Jean Jacques Winders (1849-1936) en Frans Van Dijk (1853-1939) allebei de wedstrijd. Ze kregen de opdracht om hun plannen samen uit te werken tot één geheel. In augustus 1890 opende het gloednieuwe Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen de deuren op het al even nieuwe Antwerpse Zuid. Het kreeg van begin af aan een enthousiast onthaal.

Rik Wouters. Hoogtepunten

Fotograaf Jesse Willems brengt Rik Wouters. Hoogtepunten in beeld.

Op 24 september 2011 opende Rik Wouters. Hoogtepunten in het Museum Schepenhuis in Mechelen. Speciaal voor deze tentoonstelling reisde de rijke Wouterscollectie van het KMSKA naar de geboortestad van de kunstenaar. Het KMSKA stuurde fotograaf Jesse Willems naar de expo voor een fotoverslag. Geniet van het resultaat!

Rik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. Hoogtepunten
Rik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. Hoogtepunten
Rik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. Hoogtepunten
Rik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. HoogtepuntenRik Wouters. Hoogtepunten

Rik Wouters. Hoogtepunten, a set on Flickr.

Los in mijn gat!

Tijdens Studay vierden ook het KMSKA en Jongbloed! de start van het nieuwe academiejaar. Wie het kraampje van Jongbloed! op de cultuurmarkt van het studentenfeest bezocht, kreeg de kans om te doen wat nooit eerder mocht: de schilderijen van het KMSKA bekogelen met dARTspijlen. Eén van de slachtoffers getuigt. Door Véronique De Coninck voor Jongbloed!

“Op donderdag 29 september gingen mijn vrienden en ik naar Studay. De zon scheen en er was veel te doen. Samen met een ganse meute enthousiaste studenten verkenden we het terrein en het programma. Optredens, animatie, cultuur,… het was er allemaal. We besloten om cultureel verantwoord de namiddag door te brengen en we begaven ons naar de cultuurmarkt. Wat er toen gebeurde, zullen we niet snel vergeten. Langs alle kanten werden we aangevallen door jongeren die het “geweldige” idee hadden opgevat om pijlen(!) naar ons te gooien. De ene na de andere suisde ons om de oren. Er belandde zelfs één los in mijn gat! Wat bleek? Jongbloed! zat achter de actie en spoorde jongeren aan om hun pijlen op ons te richten. Wie ons raakte, maakte kans op een authentieke creatie van een jonge Antwerpse kunstenaar.”, aldus één van de figuren uit De spreekwoorden van Bruegel dat samen met Cleopatra laat gif proeven door ter dood veroordeelde gevangenen van Alexander Cabanel het mikpunt vormde van de Jongbloed! dARTs. Uit angst voor een herhaling van de feiten wenst het slachtoffer anoniem te blijven. Ook vandaag nog kan hij niet zonder pijn op zijn achterwerk zitten.  

Op woensdag 19 oktober maken we de winnaars bekend!

Jongbloed! bedankt alle enthousiaste werpers.

Jongbloed! dARTsJongbloed! dARTsJongbloed! dARTsJongbloed! dARTsJongbloed! dARTsJongbloed! dARTs
Jongbloed! dARTs

Jongbloed! dARTs, a set on Flickr.